240
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
İsmâil Rüsûhî Ankaravî'nin Câmiu'l-âyât'ı : Metin-inceleme (Vr. 96b-179b)
İsmail Rüsûhî Ankaravî'nin (ö. 1041/1631) Câmiu'l-âyât'ı Mesnevî'de geçen ayet, hadis ve Arapça ibarelerin bulunduğu beyitlerin tespit ve izahlarının yapıldığı bir eserdir. Tez çalışması Mesnevî'nin dört, beş ve altıncı defterlerinde yer alan söz konusu beyitleri derleyip izah eden Câmiu'l-âyât'ın vr. 96b-179b arasının neşri ve incelemesini kapsamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Mesnevî'deki bilginin dini kaynakları, Mevlana'nın sufi hermenötiği, 'Mesnevî beyitlerinde ayet, hadis ve Arapça ibareleri kullanma yöntemi bir mesele olarak incelenmiştir. İkinci bölümde Câmiu'l-âyât'ın genel özellikleri, içeriği ve kaynakları ortaya koyulmuştur. Aynı zamanda müellifin Mesnevî şerhi olan Mecmûatü'l-letâif ile Câmiu'l-âyât arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkması adına nakiller yapılmıştır. Câmiu'l-âyat'taki tasavvufî muhtevanın gösterilmesi için hakikat ve tarikat kavramlarına dair bazı unsurlar yazarın diğer eseri olan Minhâcu'l-fukarâ ve Nisâbu'l-Mevlevî ile karşılaştırılarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Câmiu'l-âyât'ın ilgili varakları arasında yer alan metnin çeviri yazımında kullanılan nüshaların ve diğer tüm yazmaların tanıtımı, neşirde izlenen yöntem ikinci bölümün son konusudur. Üçüncü bölümde ise Câmiu'l-âyât'ta Mesnevî'nin son üç cildine denk gelen kısmın çeviri yazısı yer almaktadır.
Türkiye'de Çingene/Romanların yoksulluk ve sosyal dışlanma ile mücadelesinde Roman derneklerinin rolü
Çingene/Romanların yoksulluk ve sosyal dışlanma sorununu konu alan bu tez çalışmasında bu temel sorunlar "etnik yoksulluk" kavramından hareketle analiz edilmiştir. Temel sorunsalı "Türkiye'de Çingene/Romanların yoksulluk ve sosyal dışlanma ile mücadelesinde Çingene/Roman Derneklerinin rolü" olarak belirlenen tez çalışmasında mevcut literatürden geniş ölçüde yararlanılmış, ayrıca bir alan araştırması yürütülmüştür. Alan araştırmasında niteliksel yöntem tekniklerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Görüşülecek kişilerin seçiminde hem kartopu (zincirleme) örnekleme kullanılmış hem de internet üzerinden iletişim bilgilerine ulaşılmıştır. Bu çerçevede 4 ayrı şehirde 8'i dernek yöneticisi, 2'si anahtar kişi olmak üzere toplam 10 kişi ile görüşme yapılmıştır. Çalışmanın tüm verileri ışığında, Türkiye'de Çingene/Roman derneklerinin 2004 yılı sonrası sayılarının hızla artmaya başlaması ile Çingene/Romanların yoksulluk ve sosyal dışlanma başta olmak üzere birçok sorunlarını görünür kılmaya başladıkları ve çözüm yolları ürettikleri saptanmıştır. Faaliyetlerini yürütmede ve sonuç almakta bir dizi sorun yaşamakla ve sorunlarının çözümündeki etkileri göreli olmakla birlikte, Çingene/Romanlar örgütlenerek seslerini daha fazla duyurmuşlar ve sorunlarını ilgili kurum ve kuruluşlara iletmeye başlamışlardır. Bu bakımdan yoksulluk ve sosyal dışlanmaya dünyada ve Türkiye'de en fazla maruz kalan, etnikleşen yoksulluk olgusunun somut bir örneği olan Çingene/Romanlar açısından Türkiye'deki mevcut örgütlenme düzeyi önemli bir ilk adım olarak ele alınmalıdır.
Popüler kültür bağlamında sosyal medya ve din: Sözler Köşkü örneği
Bu çalışma popüler kültür açısından sosyal medya ve din ilişkisini Sözler Köşkü isimli topluluk üzerinden incelemektedir. Frankfurt Okulu'nun kültür endüstrisi yaklaşımı bu çalışmada popüler kültür tanımı olarak kabul edilmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde popüler kültür kavramı açıklanmakta ve popüler kültüre yönelik literatürde öne çıkan iki yaklaşıma yer verilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde sosyal medya ve din ilişkisi ele alınmaktadır. Çalışmanın son bölümünde Sözler Köşkü isimli topluluğun çevrimiçi faaliyetlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden netnografi yöntemi belirlenerek topluluğun çevrimiçi kültürüne yönelik derinlemesine bir analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda Sözler Köşkü'nün sosyal medyada ürettikleri dini içeriklerde dinin bir popülerleşme sürecinde olduğu, ancak tam anlamıyla Frankfurt Okulu'nun kültür endüstrisi yaklaşımı ile uygunluk göstermediği sonucuna ulaşılmıştır.
Filistin'de bir Şâzelî kolu: Fâtıma el-Yeşrutî'nin metinlerinde Yeşrutî kültürünün inşâsı
Fâtıma el-Yeşrutî, 1891-1979 yılları arasında Filistin-Akka, Şam, Kahire, Beyrut gibi İslâm şehirlerinde yaşamış bir hanım sûfîdir. Rıhle ile'l-Hak, Nefehâtü'l-Hak, Mevâhibü'l-Hak, Mesîretî fî Tarîki'l-Hak adlı dört eseri mevcuttur. Çalışmalarında temel amacı babası Ali Nûreddin el-Yeşrutî'yi (1794-1899), yolu olan Şâzeliyye'nin Yeşrutiyye kolunu ve tasavvufa bakışını tanıtmaktır. Metinlerde tarikatın pîri Ali Nûreddin el-Yeşrutî'nin kimlik inşâsı kerâmetlerle örülü menkıbe anlatılarıyla sağlanır. Eserlerin bazı bölümleri otobiyografik özellikler taşır. Söz konusu dört çalışma Yeşrutîlik tarihinin birincil kaynaklarıdır. Filistin-Akka'da doğan Yeşrutîlik süreç içerisinde Lübnan, Suriye, Mısır, Doğu Afrika sahilleri, Komor Adaları, Uganda, Zengibar, Madagaskar, Tanzanya, Brezilya, Kanada gibi çok çeşitli bölgelere ve ülkelere ulaşmıştır. Bu tez, Türkçe literatürde daha önce hakkında kapsamlı bir akademik çalışma olmayan Fatıma el-Yeşrutî, Ali Nûreddin el-Yeşrutî ve Yeşrutiyye konularını ele almaktadır. Giriş ve üç bölümden oluşan tezin birinci bölümünde Fâtıma el-Yeşrutî'nin hayatı; eserleri, ilmî çevresi, tasavvuf algısı ve algının dayanağı olan başlıca sûfî literatür açısından ele alınmıştır. İkinci bölüm, Ali Nûreddin el-Yeşrutî'nin biyografisi, kerâmetleri ve tasavvuf anlayışına tahsis edilmiştir. Üçüncü bölümün konusu ise Şâzeliyye-Medeniyye'nin alt kolu olan Yeşrutiyye tarikatının kuruluşu, intişârı ve kartografyası, âdâp ve erkânıdır. Çalışmanın sonunda Fâtıma el-Yeşrutî ve Ali Nûreddin el-Yeşrutî'ye ait kronolojiler ile tarikata dair muhtelif görseller sunulmuştur.
Malezya dini kurumlarının tasavvufi konulara yaklaşımı: Kurumsal fetvaların analizi
This research aims to study the approach of the Malaysian Islamic Authorities on Sufism through the national and state-level fatwas (Islamic legal opinions). The study also will uncover the reasons behind the contradictions and standardisation of the fatwas. The fatwas on Sufi beliefs and practices discussed in the study include Wahdat al-Wujud, Nur Muhammad, Sufi Sama', Rabita, Khalwa, Yaqazah, Tabarruk, and Istighasa. The details of several Sufi orders affected by the fatwas are also included. The methodology used throughout the paper is based on an analytical approach, involving the explanations and details of selected fatwas, in relations to the Malay scholars' opinions and the Fatwa authorities' decision.
Dijital medya kullanımı açısından Türkiye'de espor izleyiciliği
Türkiye'deki espor endüstrisinin gelişimine doğrudan katkı sunabilmek üzere Kullanımlar ve Doyumlar yaklaşımı bağlamında yürütülen ve espor izleyicilerine dair detaylı bir izler kitle profili sunmak gibi bir amaca sahip olan bu araştırmanın, üç aşamadan meydana gelmesi kararlaştırılmıştır. Bu aşamaların birinci ve ikinci bölümlerini, ana çalışmada da kullanılabilecek istatistiksel yeterlilikleri gösteren 7'li likert tipi Spor Seyircileri İçin Dışsal Güdü Ölçeği (SSİDGÖ) ile Spor Seyircileri İçin İçsel Güdü Ölçeği (SSİİGÖ) oluştururken; üçüncü bölümünü ise, dijital medya kullanımı ile kişisel bilgi formu oluşturmuştur. Üç bölümden oluşan bu araştırmanın evrenini, Türkiye'de bulunan ve espor karşılaşmalarını izleyen kişilerin oluşturması kararlaştırılmıştır. Örneklem grubunu ise, mevcut evren üzerinden ölçüt örneklem yöntemiyle seçilen ve araştırma kapsamında da yeterli olabileceği düşünülen 525 kişi meydana getirmiştir. Mevcut örneklem üzerinde de gerekli analizler yapıldıktan sonra elde edilen araştırma bulgularına göre sonuçlar özetlendiğinde; espor karşılaşmalarını izlemek üzere kullanılan çeşitli sosyal medya platformlarının (Twitch TV ve YouTube) ve bu platformların kullanım sıklıklarının, espor izleyicilerinin yaş aralığı seviyelerinin, eğitim durumlarının, iş durumlarının, en çok izlenen espor oyunlarının ve izlenen espor oyununa aktif katılımın, dışsal ve içsel güdüler bakımından çeşitli faktörleri etkilediği tespit edilmiştir. Bu sebeple de dijital medya kullanımı bağlamında (kullanılan sosyal medya platformları ve bu platformların kullanım sıklığı) dışsal ve içsel güdüler sebepli anlaşılabileceği üzere, var olan ihtiyaç durumlarının farklılaştığı görülebilmiştir. Bu farklılık gerçeği neticesinde de espor izleyicilerinin aktif (aktif izleyici tezini doğrular nitelikte olan) bir pozisyonda olduğu söylenebilmiştir. Bu durumdan hareketle de espor endüstrisinin gelişimine doğrudan etki edebilecek olan espor izleyici kitlesinin genişlemesine dair önerilere, bu araştırma dâhilinde yer verilebilmiştir.
Haliloğlunun mevlidi
Kelime olarak doğum, doğum yeri ve doğum vakti anlamlarına gelen "mevlid", edebiyatımızda Hz. Peygamberin, başta doğumu olmak üzere hayatının bazı dönemlerini övgüyle anlatan bir türdür. Türk edebiyatında mesnevî nazım şekliyle kaleme alınmış mevlid türü eserlerin sayısı oldukça fazladır. Bunlardan bir tanesi de araştırmamızın konusu olan Haliloğlu'nun mevlididir. Çalışmanın giriş bölümünde, Türk edebiyatında Haliloğlu mahlasını kullanan şairler hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca Haliloğlu'nun mevlidinin konumundan bahsedilmiştir. Birinci bölümde ele aldığımız mevlidin şekil ve muhteva özelliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde nüsha tavsîfi yapılmış ve eser günümüz harflerine aktarılırken takip edilen usul üzerinde durulmuştur. Son olarak bu bölümde mevlidin transkripsiyonlu metni yer almaktadır. Sonuç kısmında ise bu çalışmanın değerlendirilmesi yapılmış ve ardından kaynakça verilmiştir.
Modernleşme sürecinde yaşlı bakımı ve maneviyat: İstanbul Ünal Özel Huzurevi örneği
Araştırmanın temel amacı, modernleşme sürecinde yaşlı bakımındaki ve huzurevinde kalan bireylerin manevi yönelimlerindeki dönüşümü anlamaya çalışmaktır. Bu değişim, kavramsal ve kuramsal çerçeve ile temellendirilerek katılımcıların ifadelerinden elde edilen verilerle açıklanmaya çalışılmıştır. Katılımcıların huzurevi ve maneviyatı nasıl anlamlandırdıkları, huzurevi hakkındaki düşünceleri ve maneviyata dair deneyimleri modernleşmenin bir göstergesi olan bireyselleşme yaklaşımının yaşlı bakımı ve maneviyata ilişkin görüşleri bağlamında değerlendirilmiştir. Aynı zamanda sekülerleşme teorisi ile ele alınan kuram kritik edilmiş ve çalışmanın kavramsal-kuramsal çerçevesi bu şekilde temellendirilmiştir. Alan araştırması kapsamında, İstanbul ili Maltepe ilçesinde Ünal Özel Huzurevi'nde bulunan 169 yaşlı birey arasından sağlık durumu iyi olan 16'sı kadın ve 19'u erkek olmak üzere toplam 35 yaşlı katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, toplanan veriler incelenerek kategoriler belirlenmiştir. Verilerin yorumlanmasında, içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak araştırma, huzurevinin anlamı, huzurevinde kalmaya karar verme süreci, huzurevinde iletişim, huzurevinde maneviyata ilişkin düşünceler, katılımcıların aile üyelerindeki manevi durum ve geçmişten günümüze maneviyata ilişkin görüşler şeklinde altı ana kategori ve alt başlıklar ile birlikte yorumlanmaya çalışılmıştır.
Lojistik sektörünün uluslararası alanda dijitalleşme süreci ve Türkiye'ye etkileri
Bilişim sistemleri ve dijital faaliyetler uluslararası ticaret aşamalarında yol haritası niteliğindedir. Tedarik zinciri yönetiminde yer alan lojistik sektörü de teknolojinin sağladığı yönlendirmelere ve değişim sürecine dahil olmuştur. Endüstri 4.0'ın lojistiğe temas etmesi, sektörde verimli alanlarının çoğalmasına sebep olmaktadır. Hammadde üretiminden nihai noktaya teslimine kadar geçen süreçler, kapsamlı bir faaliyet alanı içermektedir. Global anlamda rekabet avantajı sağlanabilmesi adına, lojistik şirketlerinin dijital tüm sistemlere aşina olması gerekmektedir. Uluslararası taşımacılıkta, yükün hareket halinde olmasından ziyade; depolama, stok, gümrük işlemleri ve ürün iadesine kadar uzanan operasyon ağı söz konusudur. Yapay zeka ve akıllı robotların özellikle depo yönetiminde kullanımı; işlemlerdeki hata oranlarını azaltarak, firmalara hız ve takip konularında destek sağlamaktadır. Lojistikte çok paydaşlı bir sistem yapısı mevcuttur. Bu hususta blockchain teknolojisi de veri hakimiyeti, şeffaflık ve iş birliğine çözüm sunar boyuttadır. Sektörde ise denemeleri gerçekleştirilmiş olup, önem verilen konular arasında yer almaktadır. Dünyada var olan bilişim sistemlerinin ve teknolojik yeniliklerin doğal sonucu olarak, ülkemizde de endüstri 4.0 etkisi yaşanır durumdadır. Geleneksel iş yapma modellerinin yeni çağın sunduğu dijital sisteme uyumlu hale getirilmesi; sürdürülebilir süreçlere, global anlamda rekabet gücüne ve iş gücü yönetimine katkı sağlar niteliktedir. Anahtar Kelimeler : Dijitalleşme, Endüstri 4.0, Akıllı Robotlar, Blockchain.
DKAB öğretmenlerinin aldıkları din eğitiminin, duygusal zekâ düzeyleri ile mesleki öz-yeterliliklerine etkisi üzerine bir araştırma (İstanbul Anadolu Yakası örneği)
Bu çalışmanın çıkış noktası, son yıllarda pek çok alanda olduğu gibi öğretmenlik alanında da üzerine sayısız çalışma yapılmış olan "Duygusal Zekâ" ve "Mesleki Öz-yeterlilik İnancı" kavramlarıyla ilgili din eğitimi alanındaki çalışmaların hayli az olmasıdır. Bu çalışmada ise söz konusu kavramlar ile din dersi öğretmenlerinin aldıkları din eğitimi ve sonucunda geliştirdikleri din anlayışları arasındaki ilişkiler araştırma konusu edilmiştir. Tarama modelleri arasında ilişkisel tarama modeline göre hazırlanan bu araştırmanın evren kümesi, ortaokul düzeyinde çalışan din dersi öğretmenlerinden oluşurken, örneklem kümesi ortaokulda görev yapan 122 kadın ve 64 erkek din dersi öğretmeninden oluşmaktadır. İstanbul'un Anadolu yakasında görev yapan bu öğretmenler, olası örnekleme yöntemlerinden biri olan uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada, uygulama kolaylığı ve farklı ilçelerde çalışan geniş bir öğretmen kitlesine ulaşmaya imkân sağlaması açısından anket tekniği kullanılmıştır. Bu çerçevede, katılımcıların demografik özelliklerinin belirlenmesinde "Kişisel Bilgi Formu", dindarlık düzeyi hakkında bilgi edinmek amacıyla kısaltılmış "Dindarlık ölçeği", duygusal zekâ düzeylerinin belirlenmesinde "Schutte Duygusal Zekâ Ölçeği" ve mesleki öz- yeterliliklerinin belirlenmesinde ise "Öğretmen Öz Yeterlilik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda din dersi öğretmenlerinin hayat boyu aldıkları din eğitimi ve bu eğitim dolayısıyla geliştirdikleri din anlayışı ile duygusal zekâ düzeyleri ve mesleki öz-yeterlik inançları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Anahtar Kelimeler : Din Eğitimi, Din Anlayışı, Duygusal Zekâ, Mesleki Öz-Yeterlik