11 Eylül sonrası dönemde Çin Afganistan ilişkileri

Bu çalışmada, realist bir yaklaşımla bir bölgesel güç olarak Çin'in 11 Eylül sonrası dönemde Afganistan siyaseti analiz edilmektedir. Bölgesel güvenlik bağlamında, Çin Afganistan'ın istikrara kavuşması için on yıldan fazladır kilit rol oynamakta ve Afganistan'da önemli bir etkiye sahiptir. Orta Asya'nın zengin petrol ve gaz rezervlerine ulaşmak açısından enerji güvenliği özelinde Afganistan'ın önemli bir konumda olduğu açıktır. İlk olarak, bu ülkede istikrarlı bir yapının tesis edilmesi, Çin'in ulusal güvenliği açısından büyük önem arz etmektedir. Buna ek olarak, enerji güvenliğinin sağlanması Çin'in ekonomik güvenliğine de olumlu etkiler yaratacaktır. Çin'in ulusal güvenliğinin sağlanması için ekonomik olarak da olumlu bir ortam oluşması gerekmektedir. Bu bağlamda, Kabil ile Pekin arasındaki ilişkilerin ekonomik boyutunun da bölgesel güvenlik ile doğrudan ilişkili olduğunu söyleyebiliriz. Bahsi geçen ilişkilerin olumlu bir şekilde gelişmesi, iki ülke arasında güvenlik meselesinde bir işbirliği meydana getirecek ve bunun sonucunda enerji güvenliği ve enerji taşınım hatları konusunda ortaya çıkacak bir ortaklık, iki ülkenin de istikrarına olumlu etkiler yapacaktır. Bunun yanı sıra, 2000'li yılların başına oranla bahsi geçen dönemde düzlemsel olarak bir değişikliğe uğradığı, özellikle 2014 sonrası NATO'nun Afganistan'da askeri kapasitesini azaltma kararı ile ISAF misyonunun sona erdiğini ifade ederek yerel güvenlik güçlerine devretmesiyle Çin'in Afganistan'da ve genel olarak bölgede varlığını arttırdığını söyleyebiliriz. Çin'in, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biri olarak ABD, Rusya, İngiltere ve Fransa ile (P5+1) ülkeler grubu ile imzaladığı nükleer anlaşma sonrası, bölgesel güvenlik önceliklerinde bazı değişikliklere gitmesi ve bu doğrultuda güvenlik sektörlerine bakış açısını farklılaştırması olasıdır. Dolayısıyla, Çin ve Afganistan ilişkileri bu yeni koşullar altında çeşitli değişimler geçirme potansiyeline sahiptir. Ayrıca, uzun vadede Çin'in güvenlik hedeflerinin aynı kalması ve Afganistan siyasetinin bunun ayrılmaz bir parçası olması muhtemeldir. Diğer yandan, Hindistan'ın Afganistan ile iyi ilişkileri, yatırımları ve milyonlarca dolar yardımı, Afganistan-Çin ilişkileri üzerinde olumsuz bir etki bırakmıştır. Gelecekte, iki ülke arasındaki ilişkilerin durumu zamana ve bölgedeki siyasi durumlara bağlı olarak şekillenecektir.