18-25 yaş arası gençlerde kronotip, fiziksel aktivite ve iyilik durumu ilişkisinin incelenmesi

Çalışmanın amacı, 18-25 yaş arası gençlerde kronotip, fiziksel aktivite düzeyleri ve iyilik durumu ilişkisini incelemektir. Çalışma Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim gören 293 (103 kadın 190 erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Veriler "İnsan Sirkadiyen Ritminde Sabahçıl-Akşamcıl Anketi", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA)" ve "WHO-5 İyilik Durumu Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 21,36 ± 1,76 olup, %64,8'i erkek, %35,2'si kadındır. Ortalama WHO-5 puanı 13,97 ± 4,81, kronotip puanı 45,46 ± 9,69 ve toplam MET değeri 13.979,74 ± 11.439,30 olarak bulunmuştur. Katılımcıların çoğunluğunun ara tip (%56,3) kronotipe sahip olduğu saptanmıştır. Erkeklerin şiddetli, orta şiddetli ve toplam fiziksel aktivite puanları kadınlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). WHO-5 puanları açısından da erkekler kadınlardan anlamlı biçimde daha yüksek ortalama değere sahiptir (p = 0,042). Kronotip grupları arasında iyilik durumu açısından anlamlı fark saptanmıştır (p = 0,001). Sabahçıla yakın ve ara tip bireylerin iyilik düzeyleri, akşamcıla yakın ve kesinlikle akşamcıl bireylerden daha yüksek bulunmuştur. Kronotip ile orta şiddetli fiziksel aktivite arasında da anlamlı fark belirlenmiştir (p = 0,001). Sabahçıla yakın ve ara tip katılımcıların orta şiddetli aktivite düzeyleri akşamcıla yakın ve kesinlikle akşamcıl bireylere göre daha yüksektir. Ayrıca fiziksel aktivite ve iyilik durumu arasında anlamlı pozitif ilişkiler gözlenmiştir. Bu bulgular, sabahçıl olma eğiliminin genç erişkinlerde daha yüksek fiziksel aktivite ve daha iyi psikolojik iyilik düzeyiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Sirkadiyen uyumun ve düzenli fiziksel aktivitenin genç bireylerin yaşam kalitesini artırmada önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.