18. yüzyılın ilk yarısında Türk-İsveç ilişkileri ve Mehmed Said Efendi'nin İsveç elçiliği (1732-1733)

02. Özet Tarih boyunca devletlerin siyasi olarak varlıklarını devam ettirmesinde diş ilişkiler ve diplomasi çok gerekli bir unsur olmuştur. Devletler arası ilişkiler ve devletin çıkarlarının korunması için, komşu veya yalan coğrafyada bulunan devletlerdeki her türlü durumun ve gelişmelerin takip edilmesinde diplomasi önemli bir faktördür. Osmanlı Devleti 18. yüzyılın sonlanna kadar bunu çeşitli ülkelere gönderdiği elçilerle sağlamaya çalışmıştır. 1699 Karlofça anlaşması sonrası, Osmanlı Devleti 'nin önemli toprak kaybına uğraması ve sonraki yıllarda hala Rusya ve Avusturya Devletleri 'nin tehdidi altında bulunması, siyasi ve askeri yönden Kuzey ve Doğu Avrupa'da kendisine müttefik bulmayı zorunlu bırakmıştı. Rusya ile çekişme içinde olan İsveç, Osmanlı'nın aradığı müttefik olmuş ve 18. yüzyıl boyunca özellikle ilk döneminde askeri, siyasi ve ticari yönden Osmanlı Devleti'nin yanında yer ahp, güç birliği oluşturulmuştur. Mehmed Said Efendi'nin 1732 yılında İsveç'e elçi olarak girmesindeki görünür neden XII. Şarl'ın aldığı borçlan tahsil etmek olsa da asıl amaç İsveç ile Rusya'nın yakınlaşmasını engellemek ve Osmanlı İsveç müttefikliğini devam ettirmektir. Elçinin bunda başarılı olduğunu, elçiliğini takip eden beş on yıl içersinde İsveç ile Osmanlı Devleti'nin 1737'de Ticaret Anlaşması ve 1740'da İttifak Anlaşması yapmalarından anlıyoruz. Bu tez, 18. yüzyıldaki Türk-İsveç ilişkileri çerçevesinde Mehmed Said Efendi'nin İsveç elçiliği ve bu elçilikle ilgili yazmış olduğu sefaretname ve burada anlattığı İsveç'e yolculuğu, İsveç'teki diplomatik ve diğer faaliyetleri, sosyo-kültürel olarak İsveç ve Baltık Bölgesi hakkında vermiş olduğu bilgilerin detaylı bir incelemesidir. VI