1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı

Doğunun hâkimi olmak için yüzyıllardır birbirleriyle mücadele eden Osmanlı ve İran devletleri, 1820 yılında başlayan ve yaklaşık üç yıl devam eden savaşın sonunda imzalanan I. Erzurum Antlaşması sonucunda, aralarındaki sorunları geçici de olsa çözüme kavuşturmuştu. Bu savaş, II. Erzurum Antlaşması'na giden süreçte ve sonrasında yaşanacak yağma saldırıları, muhasaralar ile çatışmalar bir kenara bırakılırsa doğunun iki önemli gücü arasında gerçekleşen son büyük savaş olacaktı. XIX. yüzyılın başından itibaren, her iki ülkeyi de siyasi hedefleri doğrultusunda kıskaç içerisine almaya çalışan İngiltere, Fransa ve Rusya devletlerinden Fransa, yüzyılın ilk çeyreğinin geçilmesiyle birlikte, bu alandaki mücadeleyi kalan iki devlete bırakmak zorunda kaldı. Kafkasya, Hindistan ve Ortadoğu'da başlayan sert mücadelede Osmanlı ve İran devletleri, rakipleri karşısında hayli zayıftı ve ayakta durmak her iki devlet için de büyük problemdi. Osmanlı ve İran devletleri, bir yandan büyük güçlerin toprakları üzerindeki mücadelesini savuşturmakla meşgul olurken diğer yandan geçmişten bugüne aralarında var olan birçok meseleden dolayı siyasi ve askeri olarak karşı karşıya gelmeye başlamışlardı. İki devletin sınır hattında konargöçer olarak yaşayan Kürt aşiretlerinin yarattığı sorunlar, İranlı hacılar / ziyaretçiler, tüccarların sıkıntıları ve şehzadeler Abbas Mirza ile Muhammed Ali Mirza arasındaki siyasi rekabetin Osmanlı topraklarına sirayet etmesine Rusya'nın teşvikleri de eklendiğinde, İran için savaşmaya yetecek sebepler olgunlaşmış oldu. Bu tez çalışması; iki ülkeyi savaşa götüren sebepleri, savaşın askeri boyutlarını ve barışa giden diplomatik süreç ile antlaşmayı konu edinmektedir. Çalışma, muhtelif dillerdeki ana kaynaklar ve arşiv belgeleri kullanılarak vücuda getirilmeye çalışılmıştır.