19. yüzyıl Osmanlısında kadın esirciler: Ayşe Sıdıka ve işbirliği ağları

Bu çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti'ndeki köle ticaretinin faillerinden olan kadın esircileri konu edinmektedir. Tez boyunca, Osmanlı Devleti köle ticareti bağlamında kadın esircilerin kim oldukları ve 19. yüzyıl İstanbul'unda bulunan bir grup kadın esircinin işbirliği ağı incelenmektedir. Çalışma, Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan bir istintakname üzerinden yapılmıştır. Ayşe Sıdıka, Zeynep ve Şirin adlı bir grup kadın esircinin şikayet üzerine sorgulanmasıyla hür kökenli kız çocuklarını bir işbirliği ağıyla sattıkları ortaya çıkmıştır. İçinde sarayın adının da geçmesiyle mesele çok daha karmaşık bir vakaya dönüşmüştür. Osmanlı'daki kölelik ve kadınların sosyo-ekonomik ilişkileri konularında derinlemesine bir analiz sunan bu tez, üç kadın esirci etrafında kadınların köle ticaretindeki failliklerine ve önemlerine bir pencere açmaktadır. Sonuç olarak bu tez kadın esircilerin geçimlerini sağlamak ve sürdürmek, hatta ailelerinin geçimini sağlamak için dönemin köle ticaretindeki boşluklardan yararlanarak faillik alanları yaratabildiklerini göstermektedir. Bunu, özellikle kadın olarak hanelere kolaylıkla girip çıkabilme becerilerini kullanarak ve genç kızların bulunup satılması sürecinde çeşitli roller üstlenerek bir işbirliği ağı kurarak yapmışlardır.