19. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da yaşanan salgın hastalıklar

Tarihsel süreç içerisinde başta veba olmak üzere kolera ve çiçek gibi salgın hastalıklar, küresel bir boyut kazanarak toplumları ve devletleri etkileyen yıkıcı salgınlar olarak hafızalara kazınmıştır. Bütün dünyayı etkileyen bu salgınlardan Osmanlı Devleti de nasibini almış ve uzun yıllar bu hastalıklarla mücadele etmek durumunda kalmıştır. Özellikle başkent olması ve kıtalar arası geçiş güzergâhında bulunması nedeniyle İstanbul, Osmanlı şehirleri içerisinde sıklıkla hastalıklara maruz kalan en önemli şehirlerden biri olmuştur. Bu salgınlar tüccarlar, hacılar, ordular ve çeşitli nedenlerle yapılan göçler neticesinde İstanbul'a sirayet etmiştir. Ortaya çıkan salgınlar sonucunda birçok can kaybı yaşanmış, toplum psikolojik siyasi, sosyal ve ekonomik alanlarda olumsuz etkilenmiştir. Salgınların İstanbul'u esir aldığı dönemlerden biri de 19. yüzyılın ilk yarısıdır. Bu dönemde, devlet birçok mesele ile aynı anda uğraşmak durumunda kaldığı için salgınlarla mücadelede yeterince başarılı olunamamış, bu da büyük can ve mal kayıplarını beraberinde getirmiştir. Ancak Tanzimat'ın ilanından sonra Avrupa'nın yakından takip edilmesi ile salgınla mücadelede karantina usulü, kordon, dezenfeksiyon, ilaç ve aşılama gibi yeni tedbir ve tedavi yöntemleri uygulanarak, salgınların önüne geçilmeye çalışılmıştır. Bu tedbirler ile de önceki dönemlere nazaran daha büyük başarılar elde edilmiştir. Halkın hastalık algısı bir süre bu yeni tedbir ve tedavileri, dolayısı ile salgınlarla mücadeleyi olumsuz etkilese de, devlet halkı bilinçlendirerek bu olumsuzlukların önüne geçmeye ve salgınların etkisini en aza indirmeye çalışmıştır. Salgınlar konusunda birçok çalışma yapılmıştır ancak bu çalışmalar içinde İstanbul ile ilgili olanlar pek azdır. Genellikle Anadolu'daki salgınlar anlatılırken İstanbul küçük başlıklar altında anlatılmış ya da İstanbul'u etkileyen salgınların sadece biri ele alınmıştır. Bu çalışmada, küresel olarak çok daha büyük kitleleri etkisi altına alan ve uzun yıllar boyunca da İstanbul'da devam eden veba, kolera ve çiçek salgınları bir bütün olarak incelenmiş ve bu konudaki eksiklik giderilmeye çalışılmıştır. Zaman dilimi olarak bu salgınların birbiri ardına yaşandığı 19. yüzyıl seçilmiştir. 19. yüzyılın ilk yarısında yaşanan salgınlar ve bu salgınlar karşısında halkın ve devletin tutumunun neler olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.