1978 ve 1979 numaralı Kayseri Sancağı İncesu Kazası Nüfus Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesi (H.1260)

Bir ülkede, bir coğrafyada, bir evde yaşayanların bulunduğu toplam mevcudu görmeyi amaçlayan nüfus sayımları sadece günümüzde değil eskiden beri birçok devlet ve medeniyet tarafından yapılmıştır. Osmanlı Devleti'nde gerçek anlamda ilk nüfus sayımı, II. Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından sonra hem askere alınacak kişilerin belirlenmesi hem de vergi mükellefi kişilerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 1831 yılında başlayan nüfus sayımı uygulamaları sonraki yıllarda da devam etmiştir. Sayım sonuçlarını içeren defterler, dönemin yanı sıra bölgenin demografik özellikleri ile ekonomik ve sosyolojik yapısı hakkında zengin veriler içermektedir. Ayrıca nüfusun kaydedildiği bölgenin tarihi, kültürü, iklimi ve yerleşim yerlerinin isimleri ve çeşitli konularda önemli bilgiler sunar. Bu çalışmada, Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi defter serileri içerisinde yer alan 1978 ve 1979 numaralı İncesu Kazası Müslim ve gayrimüslim nüfus defteri olmak üzere iki defter incelenmiş, transkripsiyonu yapılmıştır. İncelediğimiz defterlerde yukarıda ifade ettiğimiz bilgilerin yanı sıra imam, rahip, muhtar-ı evvel, muhtar-ı sani, muhbir-i evvel, muhbir-i sani olarak kayıtlara başlanmış daha sonra kişilerin isimleri, fiziksel özellikleri, lakapları, meslekleri, yaşları, doğum ve ölüm tarihleri, göç eden veya çalışmaya gidenlerin belirtilmesi, askerlik durumları gibi birçok bilgi kayıt altına alınmıştır. Böylelikle incelediğimiz defterlerden elde ettimiz veriler doğrultusunda Kayseri ili, İncesu ilçesi mahalle ve köylerinin demografik ve nüfus hareketlerine ışık tutmak, dolayısıyla bölge tarihine katkı sağlamak amaçlanmıştır.