1982 Anayasası'nın hazırlanmasındaki tarihsel süreç

Türkiye siyasi tarihinde 1982 Anayasası'nın hazırlanmasına kadar birçok siyasi ve hukuki süreç yaşanmıştır. 1950'li yılların sonunda Demokrat Parti (DP) iktidarının başlamasıyla, Türkiye siyasi meselelerde yeni bir döneme girmiştir. 1960 yılında gerçekleşen askeri darbe sonrasında Milli Birlik Komitesi (MBK) tarafından Türkiye yönetilmiş ve kurucu meclis oluşturulmuştur. 1961 Anayasası, bu meclis tarafından hazırlanmış ve referandum sürecinin ardından kabul edilmiştir. Ancak, 1960-1970 arası dönemde Türkiye'de bir kaos ortamı oluşmuş ve 12 Mart 1971 muhtırası sonrasında 1961 Anayasası'nda değişiklikler yapılmıştır. Bu dönemde koalisyon hükümetleri dönemi yaşanmıştır. 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sonrasında Milli Güvenlik Konseyi'nin (MGK) yönetiminde Türkiye'de yeni bir siyasi ortam oluşmuştur. Yeni hükümetin yapısı ve çalışmaları, MGK bildirileri ve hazırlanan yeni anayasa ile ilgili tartışmalar gündeme gelmiştir. 1982 Anayasası, referandum sürecinin ardından kabul edilmiş ve aynı zamanda yeni cumhurbaşkanı da seçilmiştir. Anayasanın temel esasları arasında egemenlik ve siyasi güç, seçim sistemi ve hükümetin yapısı, demokratik ve laik devlet anlayışı yer almıştır. Yasama, yürütme ve yargı erkleri olmak üzere kuvvet ayrılığı ilkesi benimsenmiştir. Anayasada temel hak ve özgürlükler de kapsamlı bir şekilde yer almıştır. 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sonrasında hazırlanan anayasa, Türkiye'nin demokratik ve laik bir devlet anlayışı çerçevesinde yönetilmesine yönelik temel esasları belirlemiştir. Anayasa, kuvvetler ayrılığı ilkesi doğrultusunda yasama, yürütme ve yargı organlarının işlevlerini belirlemiş, ayrıca anayasa temel hak ve özgürlükleri de garanti altına alınmıştır. Söz konusu yeni anayasa Cumhuriyet'in son anayasası olmuş ve halen yürürlükte geçerliliği devam etmektedir. Ancak günümüze kadar siyasi yapının etkisi ve değişen dünya şartları gereği üzerinde değişiklikler yapılmıştır. "1982 Anayasası'nın Hazırlanmasındaki Tarihsel Süreç" adlı çalışmadaki amaç, 1961 Anayasası'ndan itibaren siyasi alanda yaşanan kaos ve tıkanıklıkların yarattığı siyasi gerginliklerin 1982 Anayasası'na kadarki süreçte anayasanın hazırlanmasına ne gibi katkıları olduğunu bu sürecin anayasanın hazırlanmasındaki etkilerini ortaya çıkarmaktır. Türkiye siyasi hayatında demokratikleşme adına 1961 Anayasası'nın bu sürece katkıları ve 1961 Anayasası'ndan sonra da devam eden siyasi gerginliğin, tıkanıklıkların demokrasiye etkilerinin neler olduğunun tespit edilmesi ve 1980 Askeri Darbesi'nin bu siyasi gerginliği nasıl ortadan kaldırdığı, 1982 Anayasası'nın bu süreçte hazırlanmasının demokratikleşme sürecine katkılarıyla tarihsel sürecin etkilerini belgelerle ortaya çıkarmak hedeflenmektedir. Yukarıda yapılan açıklamalar bağlamında, bu çalışmada 1982 Anayasası'nın hazırlanma sürecindeki siyasi gelişmelerin anayasanın hazırlanmasına ne gibi etkileri olduğu ve anayasanın hazırlanması sürecine hangi olayların götürdüğü ele alınmıştır. Söz konusu anayasanın bu süreçten sonra demokrasiye nasıl bir katkı sağladığının ortaya çıkarılması tezin temel problemi ve amacı olmuştur. 1982 Anayasası'nın hazırlanma süreci incelenirken konuyla ilgili kitaplar, makaleler, lisansüstü tezleri, doktora tezleri, süreli yayınlar, mahkeme kararları ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tutanakları incelenmiştir. Son olarak bu tez nitel bir çalışma olup; araştırmadaki veriler doküman analizi tekniği kullanılarak elde edilmiştir.