2001 yılı sonrasında Türkiye'de uygulanan faiz politikalarının kısa vadeli yabancı kaynağa olan etkisi

Ulusal sermaye piyasalarının liberalleşmesi ve gelişmesi ile birlikte tasarruf sahiplerinin yabancı menkul kıymetlere yatırım yapmaları oldukça kolay bir hale gelmiştir. Bunun yanında teknolojik gelişmeler, haberleşme imkanlarının artması, bilgiye ulaşmadaki sınırların ortadan kalkması, para ve sermaye piyasaları arasındaki koordinasyonun artması gibi unsurlar bu süreci beslemiştir. Yabancı bireysel ve kurumsal yatırımcılar, portföy çeşitlendirme ve yüksek getirilerden yararlanmak amacı ile başka ülkelerde, özellikle de gelişmekte olan ülkelerde yatırımlarını artırmışlar ve genel olarak bu ülkelere kısa vadeli sermaye harekeleri yaratmaya başlamışlardır. Kısa vadeli sermaye hareketlerinin yönelimini belirleyen unsurların başında yatırımcının karlılık analizleri yer almaktadır. Kârlı piyasaları rakiplerinden önce belirleyebilmek, bir yatırımcının en önemli amaçları arasındadır. Bu nedenle özellikle gelişmekte olan ülkeler, sıcak para yatırımcısının dikkatini çekmek için yüksek faiz olanağı tanımaktadır. Yatırımcının geliri, yatırım yapılan ülkede bulunan faiz haddi arttıkça artacak, ülkede devalüasyon yaşanması durumunda da düşecektir. Araştırmada faiz politikalarının kısa vadeli yabancı kaynağa etkisi değerlendirilmiştir. 2005Q4-2019Q01 dönemi mevsimsel verileri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından sunulan Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nden ve Federal Rezerv Bankası'ndan derlenmiştir. Araştırma kapsamında iki model sınanmış olup; bu modellerin ilkinde USD üzerinde kısa vadeli açılan mevduatlar faizi üzerinde aktarım mekanizması ve ikinci modelde söz konusu faiz ile yabancı sermaye hacmi ile olan ilişki analizi yapılmıştır. Bu çalışmada birim kök test sonuçlarını dikkate alarak yöntem olarak ARDL sınır testi, VAR etki tepki fonksiyonları kullanılmıştır. ARDL sınır testine göre her iki modelde değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı ve uzun dönem ilişki mevcuttur. Birinci modele göre kısa dönem yabancı sermaye hariç değer bütün değişkenlerden gayrisafi yurtiçi hasılaya kısa dönem nedensellik mevcuttur. Aynı şekilde ikinci Model'de kısa dönem yabancı mevduat faizden kısa dönem yabancı sermayeye kısa dönem nedensellik tespit edilmiştir. Uzun dönem analizine gelince; birinci modele göre enflasyon ve kısa dönem yabancı mevduat faiz oranından gayrisafi yurtiçi hasılaya uzun dönem ilişki mevcut değildir. VAR etki tepki fonksiyonu sonucun da ise hemen hemen aynı sonucu göstermektedir. Yani kısa dönem mevduat faiz oranlarında meydana gelen bir birimlik bir şok kısa dönem yabancı sermaye oranını olumlu yönde etkilemiştir. Bu analizlere göre özet olarak kısa dönem faiz ve para politikası uzun döneme göre daha etkili olarak tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile ekonomi otoriteleri kısa dönem para politikalar ile daha etkin bir şekilde piyasaları kontrol edebilirler. Anahtar Kelimeler: Faiz, kısa vadeli yabancı sermaye hareketleri, finansal serbestleşme.