2004 fen ve teknoloji, 2013 ve 2018 fen bilimleri öğretim programlarında fizik bilim içeriğinin yer alma durumuna ilişkin tanılayıcı bir çalışma

Bu araştırmanın amacı, 2004 Fen ve Teknoloji, 2013 ve 2018 Fen Bilimleri dersi öğretim programlarınının 3-8. sınıflar düzeyinde fizik bilim alanı içeriğinin kapsama düzeyini tespit etmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Öncelikle fizikteki farklı bilimsel kaynaklar taranarak fizik bilim alanındaki kanun, teori, ilke, olay, deney ve hipotezler bir tablo haline getirilmiş ve alan uzmanlarından görüş alınmıştır. Daha sonra 2018 fen bilimleri öğretim programı 7. Sınıf düzeyinde yapılan bir ön çalışmada fizik bilim alanındaki kanun, teori, ilke, olay, deney ve hipotezlerin, programdaki fiziksel olaylar öğrenme alanındaki hangi kazanımlarla doğrudan ve dolaylı biçimde ilgili olduğuna yönelik araştırmacı ve iki alan uzmanı bir tarama yapmıştır. Araştırmacı ve alan uzmanlarının elde ettikleri verilerin örtüşmesi nedeniyle bundan sonraki çalışma araştırmacı tarafından devam ettirilerek, fizik bilim alanındaki kanun, teori, ilke, olay, deney ve hipotezlerin 2004 Fen ve Teknoloji, 2013 ve 2018 3-8. Sınıflar fen bilimleri öğretim programları fiziksel olaylar öğrenme alanında yer alan hangi kazanımlarla (N=598) doğrudan ve dolaylı biçimde olduğuna yönelik veri toplanmıştır. Elde edilen bulgular, i) alan taraması sonucu belirlenen fizik bilim alanındaki kanun, teori, ilke, olay, deney ve hipotezlerin bir kısmının 2004 Fen ve Teknoloji 4-8. Sınıflar, 2013 ve 2018 3-8. Sınıflar Fen bilimleri dersi öğretim programları fiziksel olaylar öğrenme alanındaki kazanımlarla doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili olduğunu ancak, ii) her üç öğretim programındaki kazanımlarla bazı kanun, ilke, olay, hipotez, deney ve teorilerin (örneğin Faraday kanunu, Kosinüs teorisi, Huygens İlkesi, Hall olayı, Planck hipotezi vb) ilişkilendirilmediğini, iii) ilişkilendirilen ve ilişkilendirilmeyen fizik bilim alanında kanun, teori, ilke, olay, deney ve hipotezler bağlamında öğretim programları arasında benzerlik ve farklılıkların bulunduğunu göstermiştir. Çalışmada elde edilen sonuçların, fizik konu alanının fen öğretim program kapsamı ve program hazırlayıcılar açısından önemi eleştirel biçimde ele alınarak, önemli görülen hususlarda önerilerde bulunulmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Nitel Araştırma, Doküman Analizi, Fizik, Fiziksel Olaylar, Fen ve Teknoloji, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları