2050 yılında sosyal bilgiler öğretmeni olmak: Bir Delphi çalışması

Bu araştırmanın amacı, bir sosyal bilgiler öğretmeninin 2050 yılında taşıması gereken yeterliklerin, sosyal bilgiler alanını oluşturan farklı disiplinlerden (antropoloji, coğrafya, eğitim programları ve öğretim, ekonomi, felsefe, hukuk, iletişim, ölçme ve değerlendirme, psikoloji, sanat, siyaset bilimi, sosyal bilgiler eğitimi, sosyoloji, tarih, teknoloji ve Türk dili ve edebiyatı) akademisyenler ve iki sosyal bilgiler öğretmeni ile yürütülen Delphi süreci sonucunda belirlemektir. Araştırmada karma yöntem kapsamında yer alan açımlayıcı (keşfedici) ardışık desen ve düzenlenmiş Delphi tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubunun amaçlı örnekleme yöntemi kapsamında yer alan maksimum çeşitlilik örnekleme ile belirlendiği araştırmanın birinci turunda 18 uzman, ikinci ve üçüncü turunda ise 16 uzman araştırmaya katılım sağlamıştır. Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Aydın, Bursa, Çanakkale, Giresun, Hatay, Edirne, Konya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Uşak ve Van illerinde görev yapan uzmanlar ile yürütülen Delphi süreci, COVID-19 pandemisi nedeniyle çevrimiçi gerçekleştirilmiştir. Üç Delphi turundan oluşan veri toplama sürecinin birinci turunda araştırmacı tarafından geliştirilen "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile nitel veriler, ikinci ve üçüncü turunda ise uygulanan "Delphi İkinci Tur Anketi" ve "Delphi Üçüncü Tur Anketi" ile nicel veriler elde edilmiştir. Elde edilen nitel veriler içerik analizi ile incelenmiş, nicel veriler bilgisayar ortamına aktarılmış ve mod, medyan, aritmetik ortalama, ranj, standart sapma, birinci çeyrek sapma ve üçüncü çeyrek sapma değerleri hesaplanmıştır. Uzlaşının saptanmasında çeyrek değerler genişliği (IQR) değeri temel alınmıştır. Uzlaşı derecesinin belirlenmesinde ise standart sapma değeri kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda katılımcıların "Bilgi" teması kapsamında 1, "Beceri" teması kapsamında 24 ve "Tutum" teması kapsamında 6 yeterlik üzerinde uzlaştıkları tespit edilmiştir. "Bilgi" teması kapsamında uzlaşı sağlanan tek yeterliğin bir Sosyal Bilgiler öğretmeninin 2050 yılında "alan, pedagoji ve teknoloji bilgisini bütünleştirme"si olduğu görülmüştür. "Beceri" teması kapsamında ise "amaca uygun ölçme-değerlendirme aracı tasarlama, demokratik bir öğrenme ortamı oluşturma, derslerinde programlama dillerini kullanma, dijital öğretim materyalleri ile öğrencilerinin dijital yetkinliğini ve üretkenliğini geliştirme, eşitlikçi ve demokratik bir öğrenme ortamı oluşturma, güvenilir ve geçerli ölçme-değerlendirme yapma, bilişsel farkındalık becerilerini geliştirme, fütüristik düşünme becerisini geliştirme, yaşam ve düşünme becerilerini geliştirme, kitle iletişim araçlarının kullanımına yönelik öğrencilere rehberlik etme, meslektaşları ile etkili iletişim kurma, öğrencilere etkili rehberlik hizmetleri sunma, öğrencilerin öz-düzenlemeli öğrenmelerini destekleme, öğrencilerin sosyal becerilerini destekleme, öğrencilerinin aktif öğrenmelerini sağlayacak öğrenme ortamları oluşturma, öğrencilerle etkili iletişim kurma, öğrenme ortamını sanal, artırılmış ve karma gerçeklik uygulamaları (hologramlar) ile zenginleştirme, öğretim sürecinde disiplinlerarası etkileşimden yararlanma, paydaşlarla iş birliği yapma, sosyal medya platformlarını etkin bir biçimde kullanma, uzaktan öğretim yöntem ve tekniklerini kullanma, uzaktan ölçme-değerlendirme araçlarını kullanma, velilere etkili rehberlik hizmeti sunma ve Web araçlarını öğretim sürecine entegre etme" yeterlikleri üzerinde uzlaşı sağlanmıştır. "Tutum" teması kapsamında uzlaşı sağlanan yeterliklerin ise "araştırmaya sürekli istek duyma, çağdaş gelişmeleri takip etmeye istek duyma, değişimleri takip etmeye istek duyma, kişisel gelişimini desteklemek için girişimde bulunma, öğrencilere rol model olma ve yerel, ulusal ve evrensel değerlere bağlılık gösterme" olduğu tespit edilmiştir.