21. Yüzyıl Türk Operalarındaki Mitolojik Unsurlar

Opera, efsanelerden, tarihsel olaylardan, mitolojiden veya güncel konulardan ilham alabilen; sözlerinin büyük bir kısmı veya tamamı şarkılarla seslendirilen, genellikle orkestra eşliğinde sahnelenen, görsel sanatları içeren ve dansı da içerebilen, edebi değere sahip metinleri sanatsal olarak aktarım yoluyla devam ettiren tiyatro formundaki sözlü müzik eseridir. Araştırmanın amacı, 21.Yüzyıl’da Türk operalarında işlenen mitolojik unsur ve imgelerin, çözümlenerek saptanması ve incelenecek olan mitolojik öğelerin kültürel miras yönetimi kapsamında ele alınan sürdürülebilirlik çerçevesinde günümüze aktarımının opera gibi müziksel unsurlarla gerçekleşebileceğini ve sürdürülebileceğini ortaya koymaktır. Bu araştırmanın problemi “21.Yüzyıl Türk operalarında yer verilen mitolojik unsurlar nelerdir?” sorusudur. Araştırmaya “Ninatta” operasının bestecisi Evrim Demirel ve libretisti Ahmet Ümit, “Başka Dünya” operasının bestecisi Selman Ada ve libretisti Tarık Günersel, “İnanna” operasının bestecisi Çetin Işıközlü yapılan görüşmelerle dahil olmuşlardır. Araştırmada yöntem olarak; doküman analizi ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış, görüşmede opera bestecilerine ve libretistlerine sorular yöneltilmiştir. Görüşmelerde ses kaydı alınmış, ses kayıtları sonrasında dikte edilerek veriye dönüştürülmüştür. Doküman analizi ve görüşme sonucunda elde edilen veriler ışığında, bulgular yorumlanmıştır. Saptanan mitolojik unsurlar; karakter, kostüm, dekor analizi, librettolarda kullanılan dil, kültürel dayanaklar ve somut olmayan kültürel miras kapsamında sürdürülebilirlik olgusuna katkısı bağlamında incelenmiştir. Bu araştırma, somut olmayan kültürel miras alanında, opera – mitoloji ilişkisini ortaya koyması noktasında öncü bir çalışma niteliğindedir. Araştırmada, gelenek ve göreneklerin, tören ve ritüellerin, nesilden nesile kültür aktarımı ile sürdüğü ve günümüzde kültürel sürdürülebilirliğin opera gibi müzik yapıtları ile de gerçekleştiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Müzik, Türk Operaları, Mitoloji, Somut Olmayan Kültürel Miras, Kültürel Miras Yönetimi, Sürdürülebilirlik