21. yüzyıl yaşam pratiklerine paralel gelişen artistik sofra seramikleri olarak tabaklar ve gastronomi ilişkisi

İnsanın varoluşundan beri hayatını sürdürebilmesi için fizyolojik olarak gereksinim duyduğu beslenme, yemek kavramının temelini oluşturmuş ve bu kavram toplumların yeme-içme alışkanlıklarıyla kültürel kimliklerinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Yemek pişirme eylemi zamanla fiziksel ihtiyacı karşılamanın ötesine geçmiş, farklı lezzetler yakalama isteği ve estetik sunumlar da önem kazanmaya başlamıştır. Bu değişim, başlangıçta kullanım amaçlı üretilen sofra seramiklerini de etkilemiş, özellikle tabaklar zamanla yemeklerin özelliklerine göre evrilen estetik ve tasarım odaklı ürünlere dönüşmüştür. Bu tez kapsamında, tabakların tarihsel süreç içinde gelişimi, 21.yüzyıl yaşam pratikleriyle öne çıkan kavramlar doğrultusunda gelişen artistik sofra seramikleriyle gastronomi arasındaki ilişki incelenmiş, endüstriyel üretimden butik el üretimine geçişle beraber özellikle tabak tasarımını etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Gastronomide yemek ve sofra seramiklerinin etkileşim ve uyumu açısından tabak tasarımının önemi vurgulanarak, bu noktada seramik sanatçıları ve şeflerin konumunu tespit etmek ve yeni öneriler sunmak amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi olarak sanat temelli araştırma yaklaşımı benimsenmiş, şefler ve seramik tasarımcı-üreticilerle yapılan görüşmeler, gözlemler, literatür taraması yoluyla veriler toplanmıştır. Elde edilen bulguların ardından yapılan tasarım ve uygulamalar doğrultusunda, artistik el üretimi tabakların estetik, işlevsellik, kültürel değer ve el işçiliği açısından taşıdığı özellikler analiz edilmiştir. Üreticisinden izler taşıyan, yemeğin hikayesine şeflerin dokunuşuyla eşlik eden, tadın ötesinde estetik ve görsel deneyim sunan özgün parçalar olarak el yapımı sofra seramikleri yorumlandığında, tabakların kullanım nesnesi olmanın ötesine geçerek, gastronominin somut ve kalıcı yansıması haline geldiği, günümüz kültürel üretimi içinde anlamlı bir yer edinmeye başladığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın günümüz koşullarında sofra seramiklerine ilişkin yeni bir bakış açısı geliştirilmesine teorik ve pratik anlamda katkı sağlayacağı düşünülmektedir.