21. yüzyılda masal: Klasik masal ve anti-masal kitaplarının içerik unsurları bakımından karşılaştırılması

Çocukluk dönemi kişinin rollerini edindiği kritik bir dönemdir. Bu dönemde çocuğun maruz kaldığı her türlü dış uyaran toplumsal cinsiyet rollerinin öğrenilmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu rollerin inşa sürecinde en önemli uyaranlardan biri masallardır. Erken çocukluk döneminde okunan masallar aracılığıyla toplumsal cinsiyet rolleri ve buna bağlı olarak cinsiyetler arasındaki eşitsizlikler benimsenebilir. Çocuk masallar aracılığıyla hangi rolü benimsemesi gerektiğini, bu rollerin dışına çıkarsa cezalandırılacağını öğrenir. Klasik masallarda kadın karakterler güzel, iyi kalpli ve pasif rol modeller olarak sunulurken erkek karakterler cesur, kurtarıcı ve lider kişiler olarak tasvir edilir. Bu betimlemeler cinsiyet rolleri bakımından eşit değildir. Ayrıca klasik masallar birçok şiddet ögesini de barındırmaktadır. Çocuklar hayata ilişkin fikirlerini erken çocukluk döneminde geliştirmeye başlarlar. Masalların yaratabileceği olumsuz etkinin farkında olan bazı yazarlar, klasik masalları yapıbozumuna uğratarak yeniden kaleme alır. Yeniden kaleme alınan masallar anti-masal olarak literatürde yerini edinir. Anti; karşı, zıt anlamlarına gelirken anti-masal kavramıyla klasik masallar altüst edilerek özellikle toplumsal cinsiyet rolleri üzerine odaklanıp yeniden biçimlendirilmesi amaçlanır. Postmodern dönemde ortaya çıkan anti-masallar bu dönemin özelliklerini taşımaktadır. Anti-masallar klasik masalların aksine cinsiyetler arasındaki eşitsizliği ortadan kaldırmayı amaçlar. Anti-masallar yeni bir masal türü olduğu için bu alanda yapılan araştırmalar oldukça kısıtlıdır. Bu çalışma kapsamında Grimm Masallarına ait olan "Külkedisi, Rapunzel, Kırmızı Başlıklı Kız ve Pamuk Prenses" masalları ile bunların anti-masal olarak yeniden yazımları "Vejetaryen Külkedisi, Prensesler Uslu Durmaz, Başka Bir Kırmızı Başlıklı Kız ve Ötekileştirmeyen Masallar (Pamuk Prenses)" içerik unsurları bakımından karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma yapılırken içerik unsurlarından konu, kahramanlar, dil ve anlatım, iletiler ve resimlendirme özellikleri incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve tarama modelinin kullanıldığı çalışmanın sonuçları, içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Sonuçlar incelendiğinde anti-masallarda kahramanların özelliklerinin ve olay örgüsünün tam bir yapıbozumuna uğratıldığı tespit edilmiştir. Kadın karakterlerin klasik masalların aksine akıllı, güçlü ve aktif bireyler olarak tasvir edildiği görülmüştür. Klasik masallarda yer alan "iyiler hep iyi, kötüler ise hep kötüdür" anlayışı terk edilerek bu anti-masallarda karakterler çok yönlü olarak yapılandırılmıştır. Buna ek olarak yeni bir tür olan anti-masalların bazı eksiklikleri görülmüştür ve yapılacak özgün çalışmalarla bu eksikliklerin giderilebileceği düşünülmüştür. Anti-masal kitaplarının çeviri yoluyla edebiyatımıza girmiş olması bazı çeviri ve imla hatalarını beraberinde getirdiği görülmüştür. Ülkemizde yazılan anti-masal kitaplarının ve bu alanda yapılan çalışmaların oldukça az olduğu tespit edilmiştir. Çocukları anti-masal türüyle tanıştırabilmek adına ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu konuda bilgilendirilmesinin önemli olduğu düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Masal, anti-masal, çocuk edebiyatı, içerik unsurları