24 katlı yüksek bir binanın performansa dayalı analizi ve tasarımı: Sakarya örneği

Ülkemizin en büyük fay hattı olan Kuzey Anadolu Fay Hattı 1100 km uzunluğunda sağ yönlü ve doğrultu atımlı aktif fay hattıdır. Depremlerin kayıt altına alındığı 20. ve 21. yüz yılda meydan gelmiş olan depremler incelendiğinde, can kayıplarının ve yaralanmaların çok olduğu genelinin 6 ve 8 büyüklüğündeki büyük ölçekli depremler olduğu görülmektedir. Deprem ülkemizin bir gerçeği olup önümüzdeki yıllarda Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde başka depremlerin de meydana gelecek olması bilimsel bir gerçektir. Yapılmış olan binaların bu gerçek doğrultusunda yapı elemanlarının yeterli dayanıma sahip oluklarından emin olmak ve yeni yapılacak her türlü yapının da bu gerçeğin esasları doğrultusunda projelendirilip inşa edilmesi elzem bir durumdur. Bu çalışmada 24 Katlı Yüksek Bir Binanın performansa dayalı analiz ve tasarımı yapılmıştır. Türkiye'de yapılacak binalar için Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) kapsamında bulundukları kullanım amacına, inşa edilecekleri konuma ve o konumun zemin özelliklerine ve binanın sahip olacağı yükseklik seviyesine bağlı olarak çeşitli sınıflandırılmalar yapılmıştır. Bu sınıflandırmalara bağlı olarak da yapılar için farklı analiz ve tasarım yöntemlerine izin verilmiş veya şart koşulmuştur. Bu çalışmaya konu olan Sakarya ilinin Adapazarı ilçesi Camili mahallesinde inşa edilmesi planlanan 24 Katlı Yüksek Binanın analiz ve tasarımı TBDY-2018 Bölüm 13 ve bu bölümdeki yönlendirilmelerle Bölüm 4, Bölüm 5 ve Bölüm 7'ye göre yapılmıştır. TBDY-2018'de Bölüm 4'e göre Dayanıma Göre Tasarım esası kapsamında lineer yapı model kurularak, lineer deprem yükü hesap yöntemleri ile 50 yılda aşılma olasılığı %10 olan deprem yer hareketi düzeyine (DD 2) göre iç kuvvetler elde edilmiştir. Elde edilen bu iç kuvvetler doğrultusunda TBDY 2018 Bölüm 7'deki şartlar ve Kontrollü Hasar (KH) performans düzeyi göz önünde bulundurularak ön tasarım yapılmıştır. Daha sonra ikinci aşamada yine lineer yapı modelinde, lineer deprem yükü hesap yöntemleri ile bu sefer 50 yılda aşılma olasılığı %68 olan deprem yer hareketi düzeyine (DD-4) göre iç kuvvetler elde edilmiştir. Bu iç kuvvetler etkisi altında daha önce ön tasarımı yapılan yapının Kesintisiz Kullanım (KK) performans düzeyi şartlarını sağlayıp sağlamadığı kontol edilmiştir.En son aşamada TBDY-2018'de Bölüm 5'e göre Şekil Değiştirmeye Göre Değerlendirme ve Tasarımı esası kapsamında lineer olmayan yapı modeli kurularak, lineer olmayan deprem yükü hesap yöntemi olan Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Analiz yöntemi ile 50 yılda aşılma olasılığı %2 olan deprem yer hareketi düzeyine (DD-1) göre iç kuvvetler elde edilmiştir. Son olarak elde edilen iç kuvvetlerin Göçmenin Önlenmesi (GÖ) performans hedefi şartlarını sağlamasıyla analizler ve yapı tasarımı tamamlanmıştır.