4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda idarî başvuru yolları ve başvuru ehliyeti

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, kapsamı uyarınca yürütülen ihalelere ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. 4734 sayılı Kanun'da diğer kamu ihale usulü kanunlarında bulunmayan zorunlu idarî denetim mekanizması hükme bağlanmıştır. Bu mekanizmanın kuralları, 4734 sayılı Kanun'un ihalelere yönelik başvurular başlıklı 54, idareye şikâyet başvurusu başlıklı 55 ve Kuruma itirazen şikâyet başvurusu başlıklı 56. maddelerinde belirtilmiştir. 4734 sayılı Kanun'un madde 54/1 hükmünde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle, bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği belirtilmiştir. 4734 sayılı Kanun'un madde 54/2 hükmünde, idareye şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idarî başvuru yolları olduğu bildirilmiştir. Yer verilen bu hükümler, 4734 sayılı Kanun'da düzenlenen idarî başvuruların genel kuralını oluşturmaktadır. Maddenin devamında da şikâyet dilekçelerinde aranan şekil kuralları ile yapılan başvurular sonucunda idare ve Kamu İhale Kurumu tarafından alınabilecek kararlara yer verilmiştir. 4734 sayılı Kanun'un 55 ve 56. maddelerinde ise sırasıyla idareye şikâyet başvurusu ile Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunun süre kuralları belirtilmiştir. 4734 sayılı Kanun'da düzenlenen idarî başvurular, birer zorunlu idarî itirazdır. İdarî dava açılmadan önce bu başvuruların tüketilmesi gerektiği için başvurulara ait hukukî kurallar, Anayasal güvencelerle doğrudan ilişkilidir. Bu bağlamda başvuruların, Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesi, 36. maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğü ve 125. maddesinde düzenlenen idarenin eylem ve işlemlerinin yargısal denetimi temelinde incelenmesi gerekmektedir. Çalışmamızda da idareye şikâyet ve Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurularının, hukukî dayanakları, yapılacağı yer, niteliği, başvuru ehliyeti, süre kuralları, şekil kuralları ve sonuçları ile alınabilecek kararlar hakkında detaylı açıklamalar yapılmıştır. Yapılan açıklamalar sonucunda Anayasal hükümler çerçevesinde hukukî problem teşkil eden hususlarda değerlendirme ve önerilerimize yer verilmiştir.