5. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan bilgilendirici metinlerin okunabilirlik düzeylerinin Türkçe dersi öğretim programlarına göre karşılaştırılması

Bu, araştırmanın amacı 2006-2009, 2015, 2019 ve 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programlarına uygun hazırlanan ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki bilgilendirici metinlerin okunabilirlik düzeylerinin belirlenmesidir. Çalışmada veriler nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile toplanmış ve MEB'in onayladığı beş Türkçe ders kitabı araştırmaya dâhil edilmiştir. Türkçe Dersi Öğretim Programlarında vurgulanan en önemli noktalardan biri derslerin metne ve okumaya dayalı olarak yapılmasıdır. Eğitim-öğretim sistemi içerisinde farklı yıllarda hazırlanan Türkçe Dersi Öğretim Programlarının anlayışına uygun yazılan 5. sınıf Türkçe ders kitaplarında hitap ettiği hedef kitlenin okuma düzeyine uygun metinlere yer verilip verilmediği araştırılmak istenmiştir. Bunun için ders kitabındaki metinlerin okunabilirlik puanları hesaplanmıştır. Metinlerin; hece, kelime ve tümce sayılarının belirlenip kelime ve cümle uzunluklarının tespit edilmesiyle "okunabilirlik puanı" hesaplanır ve metnin düzeyi belirlenir. Çalışma kapsamında toplam 55 adet bilgilendirici metin incelenmeye tabi tutulmuştur. Öyküleyici (hikâye edici) metinler tercihen incelemeye dâhil edilmemiş, şiir ve tiyatro metinlerinde ise cümle yapılarının okunabilirlik puanı hesaplamasına uygun olmadığı gerekçesiyle çalışma kapsamına dâhil edilmemiştir. İncelenen metinlerin kelime başına düşen ortalama hece uzunluğunun 2,40 ile 2,96 aralığında olduğu; Cümle başına düşen ortalama kelime uzunluğunun ise 6,06 ile 22,33 aralığına kadar değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Ateşman'ın (1997) okunabilirlik formülünde yer verdiği beş düzey ve Çetinkaya-Uzun (2010) Okunabilirlik Formülünde yer alan üç düzey için homojen bir dağılım göstermemektedir Ateşman (1997) formülüne göre incelenen bilgilendirici metinlerin "orta güçlük" düzeyde yoğunlaştığı belirlenmiş, Çetinkaya-Uzun (2010) formülüne göre incelenen bilgilendirici metinlerin ise "eğitsel" düzeyde yoğunlaştığı belirlenmiştir.