578 numaralı şer`iyye siciline göre Karahisar-ı Sahib Sancağı

11 ÖZET Bu çalışma ile H.( 1263-1264 ) M.( 1847-1848 ) yıllan arasını ihtiva eden 578 Numaralı Karahisâr-ı Sâhib Şer'iyye Sicili incelenmiştir. Bu defter Karahisâr-ı Sâhib Sancağına ait olmakla birlikte, Osmanlı Devletini genel olarak ilgilendiren para-fiyat, alım-sattm, vergi, vakıflar v.s. gibi belgelerin bulunması sebebiyle ayrıca önem taşımaktadır. 578 No'lu Şer'iyye Sicili Osmanlıca metninin günümüz Türkçesine çevrilmesinde metne sadık kalınmış, kelimeler değiştirilmeksizin cümle kuruluşlanda aynı şekilde verilmiştir. Ana metin basit transkribe tekniği ile okunmuştur. Farsça, Arapça ve Türkçe sıfat ve tamlamalar bu dillerin gramer kurallarına göre yazılmıştır. Osmanlıca metinde geçen, ayın harfi : (') işareti, hemze(elif) harfi : ( ' ) işareti, uzun a: â harfi, uzun i : î harfi, uzun u : û harfi ile gösterilmiştir. Defterde bulunan 206 belgenin transkribesi yapılarak değerlendirilmiştir. Buna göre tez, giriş ve sonuç bölümü hariç üç ana bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde: Karahisâr-ı Sâhib'in, fiziki ve coğrafi yapısıyla birlikte siyasi tarihi değerlendirilmiş ve şer'iyye sicilleri hakkında genel bilgiler verilmiştir. I.Bölümde : 578 numaralı şer'iyye sicili defterinin tanıtımı yapılmış ve defterde bulunan belge çeşitlerinin tesbiti yapılarak örneklerle açıklanmıştır. n. Bölümde : 578 numaralı defterden Karahisâr-ı Sâhib'in idarî, fizikî, iktisadî ve sosyal yapısı ile ilgili belgeler tasnif edilmiştir. Buna göre, idarî ve fizîkî yapı bölümünde ; 578 numaralı şer'iyye sicili defterine göre, Karahisâr-ı Sâhib'in idarî sisteminde bulunan görevliler ve müderrisler, kaza, nahiye, köy, mevki, cadde, sokak adlan, han, hamam, çeşme, cami, medrese gibi tarihi eserler ve vakıflar tesbit edilip, değerlendirilmiştir. İktisâdı yapı bölümünde ; meslek gruplan, vergi çeşitleri ile hayvan, tahıl ürünleri, eşyalar ve ziynet eşyalanndaki fiyat hareketleri tesbit edilip, değerlendirilmiştir. Sosyal yapı bölümünde ise ; nüfus, nikâh, boşanma, nafaka, vesayet, vekâlet, veraset, kitaplar ilgili belgelerden tesbit edilerek değerlendirilmiştir. IH. Bölümde : Defterde bulunan belgelerin tamamının özetleri yapılmış ve tarihleriyle birlikte verilmiştir. Basit transkribe tekniği ile yapılan, metin transkripsiyonu da aslına sadık kalınarak, bu bölümde verilmiştir.Ill Sonuç Bölümünde de : Çalışmanın tamamından ortaya çıkarılan sonuçlar tesbit edilmiştir. Gerek bu değerlendirmeler ve gerekse diğer kaynaklardan faydalanılarak Afyon hakkında, 578 numaralı şer'iyye sicili defterinin kayıtlarının tutulduğu tarihle ilgili araştırmalarda, başvurulacak bir kaynak vücuda getitirilmeye çalışılmıştır.