6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi sonrasında acil servise başvuran adli olguların deprem öncesi dönem ile karşılaştırılması

AMAÇ: Afetler; toplumun demografik yapısını, nüfus dağılımını, ruhsal ve fiziksel özelliklerini etkileyen büyük olaylardır. Deprem ise doğal afetler arasında en fazla tahribata yol açan, doğal afetler arasında en yıkıcı olandır. Çalışmamızda acil servise başvuran adli olguları değerlendirerek depremin toplumdaki adli olaylar üzerindeki etkisini araştırdık. GEREÇ ve YÖNTEM: Bu çalışma; Adıyaman Üniversitesi Etik Kurul'dan onay alındıktan sonra, Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Acil Servisi'ne 6 Şubat 2023 deprem tarihini baz alınarak, deprem öncesi 6 ay ve depremin 6 ay sonrasında başvuran adli olgular retrospektif incelenip karşılaştırılarak yapıldı. Başvuran hastalar hastane sisteminden elde edilen verilerle ilk olarak tüm adli vakalar olmak üzere cinsiyet, yaş, başvuru saati, adli vaka türü, sigorta türü, acil servise başvuru aracı, yatırıldıkları servis dağılımları yapıldı. Adli vaka türleri trafik kazası, iş kazası, zehirlenmeler olarak alt gruplara ayrılarak deprem öncesi ve sonrası daha ayrıntılı bir şekilde karşılaştırıldı. İstatiksel analiz için SPSS v. 17.0 kullanıldı, P<0.05 değeri istatiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan 4978 kişi deprem öncesi dönem, 3269 kişi deprem sonrası dönem olmak üzere toplam 8247 adli olgu dahil edildi. Deprem öncesi ve sonrası her iki dönemde de adli olgularda erkek cinsiyet çoğunluktaydı. Ancak, deprem sonrası dönemde kadın olguların oranı (%21,8), deprem öncesi döneme kıyasla (%17,5) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış gösterdi (P<0,001). Deprem öncesi dönemde adli olguların yaş ortalaması 33,23±12,92 yıl, deprem sonrası dönemde 35,48±13,5 yıl idi (P<0,001). Adli vaka türlerinde deprem öncesi dönemde gözaltı adli muayene (%38,2) en fazla başvuru şekli olurken deprem sonrası dönemde trafik kazaları (%27,4), darp cebir (%27,4) en fazla başvuran adli olgular olmuş ve istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde artmıştır (P<0,001). Hastaların başvuru saati incelediğinde deprem sonrası dönemde 08:00-16:00 aralığındaki başvuruların deprem öncesi döneme göre (%42,4'e %33,6) arttığı tespit edildi (P<0.001). Deprem sonrası dönemde yoğun bakım yatışları istatistiksel olarak anlamlı biçimde düşerken, dahiliye ve göğüs cerrahi servis yatışları istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde artmıştır (P<0,001). Zehirlenme olgularında intihar amaçlı zehirlenmelerde hastanın psikiyatrik hastalık öyküsü deprem sonrası dönemde (%12,2) deprem öncesi döneme (%34,7) göre fark istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalmıştır (P<0,001). Hastaneye yatırılan trafik kazalarında erkek cinsiyet oranı deprem sonrası dönemde (%87,8) deprem öncesi döneme göre (%74,8) istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde artmıştır (P=0,018). Trafik kazalarında toraks yaralanması deprem öncesi döneme (%14,2) göre deprem sonrası dönemde (%33,3) artmıştır. Bu incelemede oluşan fark istatistiksel olarak anlamlıdır (P<0,001). Trafik kazalarının yatış yapılan servis yönünden karşılaştırılmasında Deprem sonrası dönemde göğüs cerrahi servis ve yoğun bakım yatışları artmıştır. Bu incelemenin farkı istatistiksel açıdan anlamlıdır (P=0,006). İş kazaları karşılaştırılmasında deprem öncesi dönemde en fazla çalışma sektörü sırası ile fabrika (%43), inşaat (%38), küçük işletme (%12,4), kamu çalışanı (%5,6) ile en fazla iş kazasının olduğu alanlardır. Deprem sonrası dönemde ise sırası ile en fazla çalışma sektörü inşaat (%42), fabrika (%33,2), küçük işletme (%12,7), kamu çalışanı (%11,5) olmuştur. Deprem sonrası dönemde inşaat ve kamu çalışanı iş kazaları oransal olarak artmıştır. Bu incelemedeki fark istatistiksel açıdan anlamlıdır (P=0,010). SONUÇ: Çalışmamızda incelenen adli olgular çerçevesinde afet durumu adli olguların dağılımını değiştirmektedir. Afet sonrasında bozulan kamu düzeni nedeniyle trafik kazaları, iş kazaları ve darp cebir olguları artış göstermiştir. Zehirlenme başvurularında ise intihar amaçlı zehirlenmelerde daha önce psikiyatrik hastalık öyküsü olmayan hastalarda artmıştır. Bu nedenle afet sonrası normal yaşama dönüşün ve kamu düzeninin hızla düzeltilmesi bu açıdan oldukça önemlidir. Deprem sonrasında görülen değişikliklere binaen toplumlar ve devletler daha afet olmadan afete hazır olmalıdır. Çünkü afetin vereceği zararı önlemeye yönelik düzenlemeler yetersiz ise afet olduktan sonra alınan tedbirler kaybedilen hayatları ve hayatta kalanların bozulan yaşam düzenini ve ruh sağlığını geri getirmekte yetersiz kalmaktadır.