6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinde görev alan kadın çalışanların ikincil travma ile başa çıkma deneyimleri

İnsanın içinde yaşadığı fiziki ve sosyal çevreyi tehdit eden birçok olay bulunmaktadır. Afet bunlar içinde yıkıcı sonuçları ile öne çıkmaktadır. İnsanların normal hayatını ve faaliyetlerini kesintiye uğratan, ciddi zarar ve kayıplara neden olan, doğal veya insan kaynaklı afetler, toplumsal düzeni derinden etkiler. Büyük ölçekli yıkım ve hasara yol açmaları sebebiyle acil müdahale ve iyileştirme gerektirir. Doğal afetler bakımından riskli bir konumda yer alan Türkiye'de yaşanan doğal afetler incelendiğinde, yıkıcı etkileri toplum genelinde en fazla hissedilen afetin deprem olduğu görülmektedir. 6 Şubat 2023 tarihinde saat 04.17'de gerçekleşen Asrın Felaketinde de görüldüğü üzere deprem, depremzedeler ve sahada çalışanlarla sınırlı kalmayan ve ülke geneline yayılan olumsuz psikolojik çıktılar doğurmuştur. Bu bilgiler doğrultusunda araştırma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında afet bölgesinde görev alan kadın çalışanların ikincil travma ile başa çıkma becerilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseniyle yürütülmüş ve veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenen ve farklı kurumlarda görev yapmış 15 kadın katılımcıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılarla görüşme öncesinde gönüllü onamları alınmış, ses kayıtları izne dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve bu kayıtlar yazıya dökülerek analiz sürecine dahil edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler, Maxqda programı aracılığıyla tematik analiz yöntemi kullanılarak kodlanmış ve altı ana tema altında toplanmıştır. Araştırma bulguları, afet bölgesinde görev yapan kadın çalışanların yoğun duygusal, fiziksel ve sosyal zorluklarla karşılaştığını; ancak çeşitli bireysel başa çıkma yöntemleri ve sosyal destek mekanizmaları sayesinde bu süreci görece daha güçlü şekilde yönetebildiklerini ortaya koymuştur. Ayrıca, görev öncesinde yeterli hazırlığın yapılmaması, sahada yetersiz koordinasyon ve dönüş sonrasında destek eksiklikleri gibi faktörlerin ikincil travmayı derinleştirdiği görülmüştür. Bu bağlamda çalışmada, afet bölgelerinde görev yapacak personelin eğitimi, psikososyal destek hizmetlerinin artırılması, görevli kadın çalışanların özel ihtiyaçlarının dikkate alınması ve görev sürecinin bütüncül bir destek sistemiyle yapılandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Elde edilen bulgular, afet sonrası hizmetlerin daha etkili hale getirilmesine ve kadın çalışanların güçlendirilmesine yönelik sosyal politika geliştirme süreçlerine katkı sağlamayı hedeflemektedir.