60-72 aylık çocukların bilgisayar oyun bağımlılığı ile öz-düzenleme ve sorumlu davranma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırma, 60–72 aylık çocuklarda bilgisayar oyun bağımlılığı ile öz-düzenleme ve sorumlu davranış becerileri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesindeki Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi kurumlarına devam eden, özel eğitim gereksinimi bulunmayan ve kronik hastalığı olmayan çocuklar oluşturmaktadır. Çalışma grubuna ilişkin demografik bilgiler Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanırken, temel değişkenlere ilişkin veriler Bilgisayar Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Sorumlu Davranışlar Ölçeği ve Öz-Düzenleme Becerileri Ölçeği ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde Spearman korelasyon analizi, çok değişkenli varyans analizi (MANOVA), Mann–Whitney U testi ve Kruskal–Wallis H testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, bilgisayar oyun bağımlılığı ile hem öz-düzenleme becerileri hem de sorumlu davranışlar arasında orta düzeyde ve negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Buna göre, bilgisayar oyun bağımlılığı arttıkça çocukların öz-düzenleme ve sorumluluk düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca çalışmada, okul öncesi çocukların bilgisayar oyun bağımlılığı düzeylerinin cinsiyet, ebeveyn öğrenim düzeyi ve anne-baba birlikteliğine göre anlamlı farklılık gösterdiği; yaş, doğum sırası, çocuk sayısı ve okul öncesi eğitim süresine göre ise anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, bilgisayar oyun bağımlılığının erken yaşta önlenebilmesi için öz-düzenleme becerilerinin güçlendirilmesi, aile içi iletişim ve denetimin artırılması ile ebeveynlerin dijital medya kullanımı konusunda bilinçlendirilmesinin kritik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Erken çocukluk döneminden itibaren hem ailelere hem de eğitimcilere yönelik kapsamlı eğitim ve destek programlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.