875 numaralı Bolu şer'iye sicil defterlerine göre Tanzimat-ı Hayriyye'nin ilk yıllarında Bolu (1841-1844)

Cografi konumu itibari ile Bolu'nun Osmanlı baskentine yakın olusu XIX.yüzyıldaki yenilesme hareketlerinin bölgeye yansımasını saglamıstır. Bu yönü ile Tanzimat dönemi ile baslayan yeniliklerin uygulandıgı bölgelerden biri de Bolu olmustur. XIX. yüzyılda Bolu'ya ait sicil kayıtlarının incelenmesinden anlasılmıstır ki bu yüzyılda bazı karyeler (köyler) ?nefs? ibaresi ile birlikte kaydedilmislerdir. Bu durum idari açıdan köy olarak kabul edilen yerlesim yerlerinin gerçekte sehirlesmeye yüz tuttugunu göstermektedir. Bu da Bolu'da iktisadi ve kültürel yapının önemli ölçüde degisiklige ugradıgını göstermesi bakımından önemlidir. Ayrıca 1841-1844 yıllarına ait 875 numaralı Bolu Ser'iye Sicil kayıtlarının gösterdigi gibi Tanzimat döneminde de devlet gelirlerinin en önemli kaynaklarından birisi olan vergilerin düzenli olarak kaydedilmesine ve toplanmasına büyük bir önem verilmistir Bir taraftan Tanzimat dönemi ile baslayan yenilikler Bolu'ya yansırken diger taraftan geleneksel Osmanlı toplum yapısının muhafaza edildigi gözlemlenmektedir. Bu dönemde bir tür veraset belgesi olan terekelerin incelenmesinden özellikle mirasın paylasılmasında eski hukukun uygulamaların devam ettigi tespit edilmistir. Bolu'da XIX. yüzyılda nüfusun büyük bir çogunlugunu olusturan müslümanların yanı sıra gayr-i müslim unsurlara da rastlanmıstır. Bu unsurlar barıs içinde Bolu sehir merkezinde ayrı mahallelerde otururken birlikte ticaret de yapabiliyorlardı. 3nceledigimiz defterde sehir merkezinde debbaglık, demircilik, nalbantlık gibi sanatsal kollara rastlanırken köylerde hayvancılık, ormancılık ve tarımın Bolu sancagında, Tanzimat döneminde de önemini korudugunu göstermektedir.