A3 türü düzensizliğine sahip yapılarda yerel zemin sınıfının yapıasal davranışı üzerindeki etkisi

Deprem gerçeği, ülkemizin en büyük problemlerinden biri olarak, geçmiş yıllarda ciddi trajik sonuçlara sebep olmuştur. Günümüze kadar birçok büyük deprem meydana gelmiş olup, on binlerce can kaybına neden olmuştur. Coğrafi konumu itibariyle riskli bir bölgede yer alan ülkemiz için yapı tasarımı konusunda güncel olarak kullanılan 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, geçmiş yönetmeliklere kıyasla ciddi sınırlamalar içermektedir. Bu sınırlamalar, özellikle yapı düzensizliklerine sahip yapılar için büyük önem taşımaktadır. Genel anlamda, yapı tasarım aşamasında yapıların simetrik veya simetriğe yakın formlarda modellenmesi tercih edilmektedir. Ancak bazı kullanım amaçları, mimari gereksinimler gibi nedenlerden dolayı yapıların formu istenilen düzeyde simetrik veya düzgün olamamaktadır. Bu tür durumlarda, tasarlanan yapılar 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde belirtilen düzensizlik türlerine ait sınırlamalara uygun olarak tasarlanmaktadır. Tez kapsamındaki çalışmamızda, 1 simetrik referans model ve 6 farklı A3 türü düzensizlik katsayısına sahip toplam 7 farklı model incelenmiştir. Bu 7 model için zemin kat yükseklikleri 3 m, 4 m, 5 m ve 6 m; yerel zemin sınıfı ise ZA, ZC ve ZE olarak belirlenmiş ve toplamda 84 model analiz edilmiştir. Modellerin deprem etkisi altındaki davranışlarını incelemek için "Mod Birleştirme Analiz Yöntemi" kullanılmıştır. Bu bağlamda, yapıların periyotları, taban kesme kuvvetleri, kat ötelemeleri, göreli kat ötelemeleri, burulma düzensizliği katsayıları ve yumuşak kat düzensizliği katsayılarının sonuçları incelenmiştir. Sonuç bölümünde, incelenen yapıların A3 türü düzensizlik katsayısının değişmesinin, yerel zemin sınıfının değişmesinin ve zemin kat yüksekliğinin değişmesinin yapının hâkim periyodu, taban kesme kuvveti, kat ötelemeleri, göreli kat ötelemeleri, burulma düzensizliği katsayıları ve yumuşak kat düzensizliği katsayıları üzerindeki etkisi grafik ve tablolarla sunulmuştur. Bu analizler, yapıların deprem etkisi altındaki davranışlarını anlamak ve güvenli tasarım kriterlerini belirlemek açısından büyük önem taşımaktadır. Çalışmamız, yapı düzensizliklerinin ve zemin parametrelerinin, yapıların deprem performansı üzerindeki etkilerini daha iyi anlamamıza olanak tanımaktadır. Bu kapsamda elde edilen bulgular, deprem yönetmeliklerine uygun ve güvenli yapı tasarımı için önemli bilgiler sunmaktadır. Analiz sonuçları, mühendislik uygulamalarında dikkate alınarak, yapıların deprem dayanımını artırmak ve olası can kayıplarını minimize etmek amacıyla kullanılabilir. Tez çalışmamızın, ülkemizdeki yapı tasarımı ve deprem mühendisliği literatürüne katkı sağlaması hedeflenmektedir.