Abbas Sayar'ın eserleri üzerinden Türkiye'nin toplumsal yapı analizi

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin toplumsal yapısını (1950-1980) ve özellikle Orta Anadolu'nun kırsal yaşamının üretim, tüketim, inanç, siyaset, ekonomi ve doğa ilişkilerini Abbas Sayar'ın eserleri bağlamında tüm boyutlarıyla ortaya çıkarmaktır. Kırsal yaşam bir olgu olarak sosyoloji ve edebiyatın ilgilendiği bir alandır. Romancılar arasında kırsalı, doğayı tasvir etmek romantizmle başlamış olsa da konu çeşitliliğin arttığı dönemlerle birlikte, toplumsal gerçekliği barındıran tasvirlere yer veren yazarlar ortaya çıkmıştır. Yazar, toplumsal koşullardan bağımsız doğayı ve toplumsal gerçeklikleri edebi olarak resmedemez. Sayar, köy kökenli bir yazar olarak ve Yozgat il merkezinde yaşadığı yıllarda, yaptığı işlerin bir gereği olarak da köylerin sorunlarıyla yakından ilgilenmesi bağlamında, Orta Anadolu köylerini ve köylüsünün yaşam koşullarını yakından gözlemleme şansı yakalamış ve bunu gerçekçi bir biçimde eserlerine aktarmıştır. Dolayısıyla, yazarlar, dönemin siyasal, ekonomik ve kültürel koşullarından ayrı düşünülemeyeceği gibi edebi eserleri de dönemini yansıtan bir ses olmaktadır. Çalışmada doğrudan gözlem ve görüşme olanağı olmadığı için nitel araştırmanın veri tekniği olan, "doküman incelemesi" kullanılmıştır. Doküman incelemesinin nesnesini romanlar oluşturmaktadır. Belirlenen ortak temalar bağlamında, romanlardan elde edilen veriler, betimlenerek yorumlanmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet'in kuruluşu ile Abbas Sayar'ın doğduğu yıl 1923'tür. Dolayısıyla çalışmamızda yer verdiğimiz Türkiye'nin 1923-1980 yılları arasındaki toplumsal yapıdaki dönüşümler, Sayar'ın eserlerinden bağımsız düşünülemez. Türkiye'nin tek parti rejiminden çok partili rejime geçişin simgesi olan Demokrat Parti'nin iktidar olmasıyla kırsal kesim önem kazanmış ve toplumsal değişim hızlanmış; Orta Anadolu'daki köylülerin siyasal rejimin değişmesiyle anlam dünyasındaki değişmeler yeni bir toplumsal yapı izlenimini gerekli kılmıştır. Bu bağlamda bu çalışma, 1923-1980 arası döneminin önemli siyasi anlayış farklılıklarına yer vererek, özel de köyün yapısal dönüşümünü genelde ise Türkiye'nin toplumsal yapısının dönüşümlerini Abbas Sayar'ın edebi eserleri üzerinden yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Abbas Sayar, Edebiyat Sosyolojisi, Türkiye'nin Toplumsal Yapısı, Köy Sosyolojisi, Köy Edebiyatı