Abdullâh b. Zeyd b. Âsım'ın hayatı (ö. 63/683) hayatı ve rivâyetlerinin değerlendirilmesi

Sahâbe nesli; Kur'ân ve Sünnet'te övülen, Hz. Peygamber'i (s.a.s.) hayatta iken görüp aynı ortamda bulunmanın yanında İslâm'ın temel kaynaklarının teşekkülüne muhatab ve şâhid olmuş, en hayırlı ümmet ve en faziletli nesildir. Bu nesil, İslâm'ın yayılması ve doğru anlaşılması noktasında Hz. Peygamber'in (s.a.s.) sünnetini ve hadislerini gelecek nesillere aktarma ve tanıtmada önemli bir rol üstlenmiştir. Bu yönüyle sahâbe hayatlarını, rivâyet ettikleri hadisleri incelemek hadis ilmi açısından son derece önemlidir. Bununla birlikte hadislerin vürud sebeplerinin bilinmesi ve hükme dönüşmesi büyük ölçüde bu neslin rivâyeti nasıl alıp muhafaza ettiği ve naklettiği ile ilişkilidir. Bu düşünce ile II. Akabe Biatı'nda ailesi ile birlikte İslâm ile şereflenen ve küçük yaşına rağmen hicretten önce ensârın ilk müslümanları arasında yer alan Abdullâh b. Zeyd b. Âsım'ın (r.a.) hayatı ve Kütüb-i Tis'a'da yer alan 137 rivâyetini tezimizde inceledik. Sahâbenin konumu ve öneminden hareketle, hadis ilmine katkı sunma amacı taşıyan bu çalışmamız, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; araştırmanın önemi, konusu, amacı ve kaynaklarına yönelik bilgiler verilmiştir. Birinci bölüm Abdullâh b. Zeyd b. Âsım'ın (r.a.) biyografisi ile hadisçiliğine tahsis edilmiştir. İkinci bölümde ise Abdullâh b. Zeyd b. Âsım'ın (r.a.) rivâyetleri tahrîc edilerek konularına göre tasnif edilmiştir. Rivâyetin Arapça metin ve tercümesinin ardından râvileri ve senedi hakkında değerlendirme yapılarak her bir rivâyetin İbn Zeyd'den gelen isnadları şema halinde gösterilmiştir. Ayrıca farklı tariklerden gelen ve şâhid rivâyet metinlerindeki lafız farklılıklarına işaret edilerek ilgili rivâyet hakkındaki (sebeb-i vürûd, hükme etkisi, benzer hadislerle ilişkisi vs.) muhtelif bilgilere yer verilmiştir. Elde edilen veriler sonuç bölümünde tahlil edilerek özetlenmiş; bütün rivâyetler konu, kaynak, tür, sıhhat ve nakleden tâbiîn râvisine göre değerlendirilerek araştırma tamamlanmıştır.