Acil servise başvuran long COVID hastalarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma ile Covid-19 hastalarının, hastalık sonrasında, hastaneye başvurmalarına neden olan semptomlarına etki eden faktörlerin (demografik özellikler, ek hastalıklar, tedavi yeri, radyolojik tutulum, labaratuar parametreleri) araştırılması, devam eden semptom ve kliniğe yönelik etkin bir yol oluşturulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2020 - Kasım 2022 tarihleri arasında laboratuvar, seroloji, görüntüleme veya klinik olarak Covid-19 tanısı ve tedavisi alıp; devam eden semptomatik klinik ile acil servislere başvuran 500 hastanın tıbbi dosyaları; demografik özellikler, ek hastalıklar, tedavi yeri, radyolojik tutulum, labaratuar parametreleri açısından incelenerek, hastalık sonrası başvuru semptomlarına etki edebileceği öngörülen faktörler kaydedilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil ettiğimiz hasta grubunun %55 (n=275)'i kadın ve %45 (n=225)'i erkek, yaş ortalamaları ise 51,28± 14,73 (18-90) idi. Değerlendirilen hasta grubunun artan yaşı ile Long Covid dönemi ateş yüksekliği arasında anlamlı ilişki bulundu. Cinsiyet ve yaş ile diğer semptom ve laboratuvar bulguları arasında anlamlı ilişki gözlenmedi. Hastaların %71,6'sı en az bir komorbiditeye sahipken; komorbiditeler içerisinde KAH veya malignite varlığı, akut dönemde hastaların daha büyük oranda yatarak takip edilmelerine neden oldu. Değerlendirilen hasta grubumuzda başvurudaki en sık semptomlar, nefes darlığı (%73,6), halsizlik/yorgunluk (%68), myalji (%60,8), efor dispnesi (%53,6), iştahsızlık (%47) şeklinde sıralandı. Nefes darlığı ile AST, ALT, BUN, prokalsitonin arasında; Halsizlik/Yorgunluk ile glukoz değerleri arasında anlamlı ilişki bulundu. Hastalığın akut dönemindeki servis veya yoğun bakım yatışı ile CRP ve prokalsitonin değerleri arasındaki ilişki anlamlı bulundu. Hastalığın akut ve uzamış döneminde yatarak takip edilen hastalar ile hastaların Long Covid döneminde, başvuru günü, vitaller, WBC, nötrofil, glukoz, ALT, BUN, prokalsitonin, CRP, pro-BNP, D-Dimer ve PAB değerleri arasında anlamlı ilişki bulundu. Sonuç: Koronavirus hastalığının yıkım gücü azalmış olsa da hastalığı atlatan birey sayısı her geçen gün artmaktadır. Artan birey sayısı ile Covid-19 sonrası devam eden ve yeni gelişen semptomların toplum sağlığını ne ölçüde etkilediği daha fazla ön plana çıkmaktadır. Bundan dolayı toplum sağlığını ve sağlık sistemini etkileyen bu problemin önüne geçmek ve nedenleri belirleyip daha uygun tedavi metodları geliştirmek için daha fazla sayıda çalışma yapılması gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Long Covid, takip, nefes darlığı, ateş, takip, halsizlik