Acil servise başvuran travma hastalarında mortalite belirteçlerinin değerlendirilmesi

Travma dışarıdan gelen etkilere karşı oluşan doku hasarlanmasıdır. Dünya genelinde trafik kazaları ve düşmeler önde gelen nedenlerdir. Genç populasyon başta olmak üzere tüm yaş grupları etkilenir. İnsanlar içim önemli bir mortalite ve morbidite kaynağıdır, ülke ekonomilerine yüktür. Travma hastalarının değerlendirildiği acil serviste, altın saatlerde zaman değerlidir ve kritik hastaları ayırt etmek gerekir. Bu amaçla travma skorları türetilmiştir. Bu skorlar genellikle detaylı muayene, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarına bağımlıdırlar ve karmaşık hesaplamalar gerektirirler. Dünyada ortak kullanılabilecek travma skoruna ihtiyaç devam etmektedir. Çalışmamız kan gazı oranlarını kullanarak bu ihtiyaca cevap vermeyi amaçlamaktadır. Çalışmamız 3. Basamak hastanede geriye dönük ve tek merkezli yapıldı. Çalışma dahil etme kriterlerini karşılayan 236 hastanın verileri hastane kayıt sistemlerinden tarandı. Travma skorları ve kan gazı oranları hesaplandı. Elde edilen veriler istatiksel analiz edildi ve anlamlılık düzeyleri p<0,05 belirlendi. Hastaların yaş ortalaması 43,21±18,39 'du, erkekler çoğunluktaydı. En sık araç içi trafik kazası ile künt yaralanmalar sıktı. Entübasyon durumu %23,73 'tü. Yaralanma bölgesi, kan şekeri dışında vitalleri, travma skorları, sodyum, klor, bikarbonat, laktat, baz eksisi ölümle ilişkili, iyonize kalsiyum ilişkisizdi (p>0,05). Potasyum/İyonize kalsiyum, Laktat/İyonize kalsiyum, Baz eksisi/İyonize kalsiyum, Bikarbonat/İyonize kalsiyum ölümle ilişkiliydi (p<0,05). Yaş, ateş, entübasyon durumu, travma skorları, potasyum, sodyum, klor, bikarbonat, laktat, baz eksisi, Potasyum/İyonize kalsiyum, Sodyum/İyonize kalsiyum, Klor/İyonize kalsiyum, Laktat/ İyonize kalsiyum, Baz eksisi/İyonize kalsiyum, Bikarbonat/İyonize kalsiyum mortaliteyi etkileyen faktörlerdir. LICA-H skoru mortaliteyi öngörme gücü (0,97), duyarlılığı (0,96), özgüllüğü (0,88) en yüksek travma skorudur. LiCa indeksinin her açıdan kuvvetli, mortalite öngörücüsü olduğunu bulduk. LICA-H skorunu ölümü öngerme gücü, özgüllüğü ve duyarlılığı en yüksek travma skoru saptadık. Litaratüre yeni kazandırdığımız bu bilgilerin kapsamlı ve çoklu araştırmalarla desteklenemeye ihtiyacı vardır.