Acil serviste kan ve kan ürünü uygulamalarının geriye dönük incelenmesi

Amaç: Acil servislerde, kan veya kan ürünü transfüzyonunun akut gelişen ciddi kanaması olan ve/veya kanamaya bağlı hipovolemik şokta olan hastalar için kullanım endikasyonu vardır. Bunun yanında acil servise farklı şikayet ve tanılarla başvuran kan veya kan bileşenlerinde ciddi düşüklük saptanan hastalara da kan veya kan ürünü transfüzyonu sıklıkla uygulanmaktadır. Acil servis doktorları, kan veya kan ürünü transfüzyon tedavisi uygulamasından ve komplikasyonlarından sorumlu olduğu için bu konu hakkında yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır. Bu çalışmadaki amacımız, acil servisimizde kan veya kan ürünü transfüzyonu uygulanan hastaların demografik, klinik, laboratuvar özelliklerini tespit etmek, acil serviste kullanılan kan veya kan ürünleri ile ilgili verileri belirlemek ve bu konuda literatüre katkı sağlamaktır. Hastalar ve Yöntem: Acil Servisimize Ocak 2020 – Aralık 2020 tarihleri arasında başvuran, kan ve kan ürünü transfüzyonu uygulanan 909 hastanın verilerini geriye dönük olarak inceledik. 18 yaş altı hastalar, albumin ve protein kompleks konsantresi transfüze edilmiş hastalar çalışma dışında bırakıldı. Çalışmamızda acil serviste kan ve kan ürünü transfüzyonu uygulanan hastaların demografik, klinik, laboratuvar özelliklerinin yanında kan ve kan ürünlerinin özellikleri, miktarı, temin edilme yeri de incelenmiştir. Çalışma retrospektif ve tek merkezli olarak gerçekleştirilmiştir. Veriler IBM SPSS v23 ile analiz edilmiştir. Bulgular ve Tartışma: Çalışmaya alınan 909 hastanın 492'si (%54,1) kadın; 417'si (%45,9) erkek idi. Hastaların yaş ortalaması 67,8 yıl idi. Genel olarak kadınlarda erkeklerden daha yüksek oranda transfüzyon uygulandığını ve 65 yaş üstündeki kadınlarda bu oranın daha yüksek olduğunu saptadık. Transfüzyon uygulanan hastaların başvuru şikayetleri incelendiğinde hastaların %36,9'u kanama, %20,9'u halsizlik, %3,3'ü travma şikayeti ile başvurmuştur. Acil serviste en sık eritrosit süspansiyonu (%45,4), en sık gastrointestinal sistem (GİS) kanamalı (%25,4) hastalara uygulanmıştır. En sık transfüze edilen kan grubu A Rh (+) (%42,7), en az transfüze edilen kan grubu ise AB Rh (–) (%5,3) olmuştur. Hastalara transfüze edilen kan ürünü ortalama iki ünitedir ve hastaların transfüzyon öncesi ortalama Hb değeri 6 7,97 g/dl'dir. Kullanılan kan ürünlerinin %90,9'u başarılı bir şekilde hastalara verilmiştir. Transfüzyon ile ilgili istenmeyen reaksiyonların tamamı febril non hemolitik transfüzyon reaksiyonu (FNHTR) olarak bildirilmiş ve tümü eritrosit süspansiyonlarına karşı gelişmiştir. Transfüzyon uygulanan hastaların %51'inde yoğun bakım ihtiyacı olmuştur. Çalışmamızın mortalite oranı %45,4'tür. Sonuç: Acil serviste kan ve kan ürünü transfüzyonlarının en sık 65 yaş üstü kadın hastalara uygulandığı, hastaların acil servise başvuru şikayetlerinin en sık kanama ve halsizlik olduğu, genç hastalarda en sık travma ve geriatrik hastalarda en sık gastrointestinal kanamaya bağlı kan düşüklüklerinde transfüzyon yapıldığı, transfüzyon öncesi hastaların ortalama hemoglobin değerinin 7,97 g/dl olduğu, hastalara ortalama iki ünite kan ve kan ürünü transfüzyonu uygulandığı, en sık transfüze edilen kan ürününün eritrosit süspansiyonu olduğu ve en sık A RH (+), en az AB RH (-) kan grubunun kullanıldığı, uygulanan kan ve kan ürünü transfüzyonlarından en sık eritrosit süspansiyonunun başarılı bir şekilde transfüze edildiği, en sık atık olan ve geri dönüştürülen kan ürününün taze donmuş plazma olduğu, transfüzyonla ilgili en sık istenmeyen reaksiyonun febril non hemolitik transfüzyon reaksiyonu olduğu belirlendi.