Açık yeşil alanlarda görsel ve işitsel peyzaj değerlendirmesi

İnsan ve çevre arasındaki ilişki, karşılıklı etkileşim esasına dayalıdır ve çevre de bireyin duyusal ve psikolojik yapısını etkilemektedir. Açık yeşil alanlar, bireylerin stresini azaltan, ruhsal iyilik halini destekleyen ve sosyal etkileşimi teşvik eden önemli mekânlardır. Yapılan araştırmalar, mekân algısında görsel unsurlar kadar işitsel öğelerin de belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamında görsel ve işitsel peyzajın değerlendirilmesine ilişkin literatür araştırması yapılarak bu çalışmalara ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışma alanı olarak Trabzon'da beş açık yeşil alan belirlenmiş olup çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. Uygulama bölümünü oluşturan ikinci ve üçüncü aşamasında beş alanda çekilen video kayıtları ile kullanıcıların alanların işitsel, görsel ve hem görsel hem işitsel özelliklerini deneyimleyip ardından tüm alanların özelliklerinin değerlendirmeleri oluşturmaktadır. Bunun sonucunda elde edilen veriler görsel ve işitsel peyzaj ögelerinin, insan algısının peyzaj değerlendirmesi sonucuna nasıl etki ettiği ortaya koyulmuştur. Çalışma alanlarının, kullanıcıların işitsel ve görsel peyzaj algıları detaylı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, alanların duyusal kalite açısından belirgin biçimde farklılaştığını ve bu farklılıkların kullanıcı tercihlerini doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Kullanıcılardan işitsel, görsel ve hem görsel hem işitsel olarak değerlendirilmesi istenen alanlardan doğal unsurlara sahip alanlar en fazla tercih edilirken yapay unsurlara sahip alanlar en az tercih edilen alanlar olduğu ortaya koyulmuştur. Böylece işitsel ve görsel peyzajın kullanıcı deneyimini doğrudan etkilen bir unsur olduğu saptanmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı da literatürde sınırlı sayıda ele alınan görsel ve işitsel peyzajın birlikte değerlendirilmesinin, kullanıcı deneyimlerini nasıl daha zengin ve tatmin edici hâle getirdiğini bilimsel verilerle destekleyerek literatüre katkı sağlamaktır.