Adalet algısının sosyal kimlik üzerindeki etkisi: Duyguların aracı rolü

Bu araştırma, adalet algısının sosyal kimlik üzerindeki etkisini sosyal kimlik kuramı çerçevesinde incelemekte ve bu etkileşimde duyguların aracı rolünü sorgulamaktadır. Üç ayrı deneysel çalışmadan oluşan araştırmada, katılımcılar rastgele olarak adil, adaletsiz ve kontrol koşullarına atanmış; her koşulda adalet içeriği farklılaştırılmış senaryolarla manipülasyon uygulanmıştır. Ardından katılımcıların adalet algıları, duygusal tepkileri, ödül paylaşım tercihleri ve sosyal kimlik düzeyleri ölçülmüştür. Araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla varyans, regresyon ve aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışmada (n = 149), analizler sonucunda adalet manipülasyonunun adalet algısı ve duygular üzerinde anlamlı etkiler yarattığı bulunmuştur. Özellikle adaletsiz koşula maruz kalan bireylerde adalet algısının belirgin şekilde düştüğü ve olumsuz duyguların (ör. öfke, üzüntü) arttığı görülmüştür. Ancak, adalet algısının sosyal kimlik üzerindeki etkisine dair anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Bu bulgu üzerine gerçekleştirilen ikinci çalışmada (n = 56), adaletsiz koşuldaki katılımcıların "ödülün tamamını kendim alırım" tercihinde daha fazla bulundukları gözlenmiş; ancak koşullar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Sosyal kimlik üzerindeki etki bu çalışmada da anlamlı bulunmamıştır. Son olarak, üçüncü çalışmada (n = 93), ödül dağıtım tercihleri adalet koşullarına göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Bu bulgu, adalet manipülasyonlarının sosyal kimlik üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca adalet algısı puanları, ait hissetme ve gruba verilen önem puanları ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Bununla birlikte, adalet algısının sosyal kimlik üzerindeki etkisinde, öfke duygusunun kendi grubuna yönelik ödül dağıtımında kısmi aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda sonuçlar tartışılmış, araştırmanın sınırlılıkları ele alınmış ve gelecekte yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.