Adapazarı'nda dayanma yapılarının deprem güvenliğine Türkiye deprem tehlike haritasının getirmiş olduğu etkiler

Anahtar Kelimeler: TBDY, DBYBHY, dayanma duvarları, yanal toprak basınçları, deprem, güvenlik Dayanma yapıları basit anlamda zeminden gelen itkileri karşılamak için yapılmış yapılardır. Dayanma yapıları değişik amaçlar için yapılmaktadır. Bu amaçlar genelde; zemini doğal şev açısından daha dik konumda tutabilmek, kayma ihtimali olan zeminlerde göçmelerin önlenmesi, derin kazılarda oluşan şevlerin tutulması, kıyıların erozyondan ve taşkınlardan korunması şeklindedir. Dayanma yapıları zeminden gelen toprak basınçları yanında deprem sırasında oluşan dinamik etkileri de karşılamak durumundadır. Aktif deprem kuşağında yer alan ülkemizde çeşitli büyüklükte depremler meydana gelmektedir. Bu bölgelerde yapılacak olan dayanma yapılarına statik toprak basınçlarının yanı sıra dinamik toprak basınçlarının etkisi ve önemi büyüktür. Dayanma yapılarının tasarımında deprem güvenliği önemli bir parametredir. Yeni hazırlanan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasında yapılara etki eden deprem ivmeleri üzerinde önemli değişiklikler olmuştur. Yeni Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) ile değişen ivme değerleri dayanma yapılarına gelen dinamik yükleri arttırmıştır. Artan dinamik yükler; mevcut dayanma yapılarının devrilmeye ve kaymaya karşı güvenliklerini sorgulanır hale getirmektedir. Bu çalışmada; Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) (2018) ile dayanma yapılarının projelendirilmesinde yanal toprak basınçları ve güvenlik kapsamında yapmış olduğu değişiklikler, Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY) (2007) ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Seçilen duvar yüksekliklerinde yapılacak olan dayanma duvarlarında, duvar arkası zemin yüzeyinin yataya göre eğim açısı (β), zeminin tasarım kayma direnci açısı (φ) gibi zemin parametreleri değiştirilerek analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda yanal toprak basınçlarındaki değişimler karşılaştırılmış ve güvenliğe olan etkileri araştırılmıştır.