Adayların sosyal medya bilgileri işe alım kararlarını etkiler mi? Değerlendirici özellikleri bağlamında deneysel bir çalışma

Tez çalışması "Adayların sosyal medya içerikleri değerlendiricilerin işe alım kararlarını nasıl etkiler ve değerlendiricilerin özelliklerinin bu kararlardaki etkisi nedir?" sorusundan yola çıkılarak oluşturulmuştur. Sorunun cevaplandırılması, deneysel yöntemle turizm sektöründe işe alım yapan yöneticiler ve insan kaynakları uzmanlarıyla gerçekleştirilen çalışma sonucunda ortaya konmuştur. Kurgusal bir senaryo oluşturularak gerçekleştirilen bu çalışmada katılımcıların kendilerini bir otelde işe alımdan sorumlu bir yetkili olarak düşünmeleri ve satış-pazarlama müdürü pozisyonuna işe alım gerçekleştireceklerini düşünmeleri istenmiştir. Kontrol grubu ve iki deney grubuyla yapılan bu çalışmada standart nitelikli (Aday A) ve yüksek nitelikli (Aday B) özgeçmişlere sahip iki farklı adayı değerlendirmeleri istenmiştir. Bu adaylara ilişkin özgeçmişler ve sosyal medya içerikleri kurgusal olarak hazırlanmıştır. Kontrol grubunda adaylara ilişkin sadece özgeçmişler verilmiştir. Deney 1 grubunda ise adayların özgeçmişlerine ilaveten Aday A hakkında profesyonel olmayan sosyal medya içeriği; Aday B hakkında ise profesyonel sosyal medya içeriği verilmiştir. Deney 2 grubunda ise adayların özgeçmişlerine ilaveten Aday A hakkında profesyonel sosyal medya içeriği; Aday B hakkında ise profesyonel olmayan sosyal medya içeriği verilmiştir. Bu çalışmada adayı işe alma niyeti katılımcılar tarafından üç bağımsız değişkene göre değerlendirilmiştir. Birinci bağımsız değişken adayın pozisyonun gerektirdiklerini (bilgi, beceri, tecrübe vb.) ne ölçüde karşıladığı yani mesleki yeterliliktir. İkinci bağımsız değişken değerlendiricilerin adaya ilişkin kişi-örgüt uyumu algılarıdır. Araştırmanın bir diğer değişkeni ise değerlendiricilerin kişilik özellikleridir. Araştırmanın manipülasyon değişkeni ise adayların sosyal medya içerikleridir. Ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege Bölgesi olmakla birlikte tüm Türkiye'den turizm sektöründe işe alım yapan 480 katılımcıdan veriler toplanmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS Statistics 26 ve Smart PLS 4 istatistiki analiz programları kullanılmıştır. SPSS ile frekans analizleri, ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık, t-test ve ANOVA ve açıklayıcı faktör analizi yapılmış ve güvenilirlik analizleri yapılmış; geçerlik ve değişkenler arasındaki ilişkileri yapısal model oluşturulmuş ve test etmek için ise Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) tercih edilmiştir. Araştırmanın sonucunda deney gruplarında sosyal medya içeriğinin manipülasyon etkisi test edilmiş olup, adayların özgeçmişlerine rağmen profesyonel ve profesyonel olmayan sosyal medya içeriklerinin değerlendiricilerin adaylara ilişkin kararlarını etkilediği görülmüştür. Ayrıca adayların sosyal medya içeriklerine bağlı olarak işe alımda tercih edilebilirliği etkileyen niteliklerin farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmanın bir diğer sonucu da değerlendiricilerin kişilik özelliklerinin, adayları işe alma niyetlerini etkilediği ve bu etkinin adayların sosyal medya içeriklerine göre farklılaştığıdır. Kontrol, Deney 1 ve Deney 2 gruplarında katılımcıların farklı kişilik özelliklerinin adayları işe alma niyetlerini etkilediği görülmüştür. Çalışmanın kuramsal alt yapısını ise Sinyal Kuramı oluşturmuştur. Çalışmanın sonuçları incelendiğinde değerlendiricilerin, iş başvurusunda bulunan adayların sosyal medya profillerinden elde edilen bilgileri, adayların mesleki yeterlilikleri ve kişi-örgüt uyumuna ilişkin sinyaller olarak algıladıkları görülmüştür. Tüm bu sonuçların ışığında çalışmanın ilgili literatüre kuramsal ve uygulama açısından katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: İşe alım, sosyal medya, kişi-örgüt uyumu, mesleki yeterlilik, kişilik, Sinyal Kuramı, deneysel çalışma