Afet eğitimi programının öğretmen adaylarının afete hazırlık inançlarına ve afet okuryazarlıklarına etkisi

Afetler toplumların ve bireylerin yaşamını derinden etkileyen, sosyal, ekonomik ve fiziksel kayıplara neden olmaktadır. Günümüzde çeşitli nedenlerle afetlerin hem yaşanma sıklığının hem de etkisinin arttığı görülmektedir. Bu bağlamda, afetlere karşı toplumsal farkındalık ve hazırlık düzeyinin artırılması büyük önem taşımaktadır. Toplumların dirençlilik düzeylerinin artırılması, afetlerin yıkıcı etkilerinin en aza indirilmesi, ancak etkili bir afet eğitimiyle mümkündür. Afet eğitimlerinin afet öncesi, sırası ve sonrasında doğru kararlar alabilen, bilinçli afet okuryazarı bireyler yetiştirilmesine katkı sağlayacağına inanılmaktadır. Afetler konusunda başta öğrenciler olmak üzere toplumun bilinçlendirilmesinde kritik role sahip olan öğretmenlerin afet eğitimi almaları önemli görülmektedir. Eğitim sürecinin temel aktörleri olan öğretmenlerin afet eğitimi üzerine gerçekleştirilen bu çalışmada, araştırmacı tarafından geliştirilen Afet Eğitimi Programının öğretmen adaylarının afete hazırlık inançlarına ve afet okuryazarlıklarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden deneysel desene temellendirilen bu çalışmada, tek grup ön test-son test desen kullanılmış olup nitel boyutta öğretmen adaylarının programa ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim görmekte olan "Okul Dışı Öğrenme" dersini alan 26 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Afet Eğitimi Programının öğretmen adaylarının afete hazırlık inançlarına etkisinin belirlenmesi amacıyla "Genel Afet Hazırlık İnanç Ölçeği", afet okuryazarlıklarına etkisinin belirlenmesi amacıyla "Afet Okuryazarlığı Ölçeği" ve öğretmen adaylarının uygulanan Afet Eğitimi Programına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "program değerlendirme formu" kullanılarak toplanmıştır. Ön test-son test olarak uygulanan ölçeklerden elde edilen veriler SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ön test-son test puanları arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını incelemek için bağımlı gruplar t-testi kullanılmıştır. Araştırmada program değerlendirme formu ile elde edilen nitel verilerin analizinde betimsel analizden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda öğretmen adaylarının afete hazırlık inançları ve afet okuryazarlık ön test-son test puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Elde edilen veriler sonucunda; Afet Eğitimi Programının öğretmen adaylarının afete hazırlık inançlarını ve afet okuryazarlık düzeylerini artırdığı görülmüştür. Araştırmanın öğretmen adaylarının görüşlerinden elde edilen nitel verilerin sonucunda ise, Afet Eğitim Programının etkili bulunduğu ve afetler konusunda bilinçlenmelerine katkı sağladığı anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra saha gezilerinin artırılması ve yaygınlaştırma çalışmaları yapılması yönünde önerilerde bulunmuşlardır.