Afet farkındalığının ölçülmesi: Erzurum Kurtuluş Mahallesi örneği

Bu araştırma, Erzurum ili Yakutiye ilçesine bağlı Kurtuluş Mahallesi'nde yaşayan bireylerin afetlere yönelik farkındalık düzeylerini nitel yöntemle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Türkiye'nin deprem başta olmak üzere birçok doğal afete maruz kalan bir ülke olması, afet yönetimi süreçlerinde bireysel ve toplumsal farkındalığın önemini artırmaktadır. Erzurum ili, Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Doğu Anadolu Fay Hattı'na yakınlığı nedeniyle yüksek sismik risk taşımakta, aynı zamanda heyelan, çığ ve yangın gibi diğer afet türleriyle de karşı karşıya kalmaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve saha çalışması Erzurum Kurtuluş Mahallesi'nde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, mahallede yaşayan ve afetler hakkında bilgi, deneyim ve düşüncelerini paylaşabilecek bireyler arasından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve mahalle sakinlerinin afetlere ilişkin farkındalık düzeylerinin genel olarak düşük olduğu tespit edilmiştir. Özellikle afet öncesi hazırlık, afet eğitimi ve risk azaltma stratejileri konusunda bilgi eksiklikleri gözlemlenmiştir. Katılımcıların çoğunun afet yönetimi süreçlerine dair yeterli bilgiye sahip olmadığı ve yerel yönetimlerin bu konuda daha fazla bilgilendirici çalışma yapması gerektiği yönünde ortak bir görüş sergiledikleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, Erzurum Kurtuluş Mahallesi'nde afet farkındalığını artırmaya yönelik öneriler geliştirilmiş; mahalle ölçeğinde yürütülecek bilinçlendirme faaliyetlerinin artırılması gerektiği vurgulanmıştır. Çalışma, afet farkındalığının bireylerin afet risklerine karşı önlem geliştirmelerinde önemli bir unsur olduğunu ortaya koymuştur.