Afet sonrası açılacak geçici barınma alanlarının belirlenmesi ve afetzedelere tahsisi için bütünleşik bir model önerisi ve bir uygulama

Afet nedeniyle gerçekleşen yıkımlar veya konut hasarları sonucunda afetten etkilenen insanların barınma ihtiyaçlarını karşılamak için geçici barınma alanlarının önceden belirlenmesi ve kullanımının planlanması, afet yönetiminin bir parçasıdır. Buna göre oluşacak bir afet sonrasında, normal hayata geçişin sağlanması için afetzedelerin belirlenen geçici barınma alanlarına hızlıca yerleştirilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada, olası bir afet sonrasında daha önce konumları ve büyüklükleri belirlenmiş geçici barınma alanlarından hangilerinin kullanıma açılacağına ve afetzedelerin kullanıma açılan geçici barınma alanlarının hangilerine atanacağını belirlemeye olanak sağlayan bütünleşik bir model önerilmiştir. Bütünleşik model, öncelikle geçici barınma alanlarının Analitik Serim Süreci ile değerlendirilerek puanlandırılması; sonrasında afetzedelerin geçici barınma alanlarına atanmasını sağlayacak Hedef Programlama modelinin çözümünden oluşan iki aşamalı bir modeldir. Birinci aşamada, belirlenen kriterler ile geçici barınma alanları Analitik Serim Süreci ile değerlendirilerek, ilgili alanların değerlendirme puanları oluşturulmaktadır. Daha sonra en yüksek puanlı, en az sayıda geçici barınma alanı açılması amaçlarına ilişkin hedef değerler belirlenerek, mesafe kısıtını da dikkate alan bir Hedef Programlama modeli ile afetzedelerin en uygun geçici barınma alanlarına atanması gerçekleştirilmektedir. Çalışmada Eskişehir il merkezine ilişkin veriler kullanılmış olup, mahalle bazında afetten etkilenen nüfus sayılarına ve uzaklıklara göre mahallelerin geçici barınma alanlarına atanmasına ilişkin farklı örnekler oluşturularak modele ilişkin denemeler yapılmıştır. 10 farklı etkilenme derecesi kümesi ve mahallelerin atanabilecekleri en uzak geçici barınma alanlarına ilişkin 4 farklı uzaklık ile 40 adet örnek denemesi yapılmıştır. Örnek denemelerde en yüksek puanlı ve en az sayıda alana, en yüksek kapasite kullanım oranları ile en uygun atamalar gerçekleştirilmiştir.