Post-disaster assessment routing problem

Afet sonrası durum tespit çalışmaları, afet yönetiminin müdahale safhasında gerçekleştirilen operasyonlara temel oluşturmaktadır. Yollardaki hasarın değerlendirilmesi ile hasarın, enkazın büyüklüğü tespit edilecek, enkaz kaldırma işlemleri bu değerlendirme sonucundan faydalanacaktır. Nüfus merkezlerindeki hasarın tespiti ile afetten etkilenen bölgenin ihtiyaçları belirlenecek ve yardım malzemelerinin dağıtımı buna göre yapılacaktır. İnsan acısının hafifletilmesi ve sınırlı kaynakların ihtiyaç noktalarına etkili bir şekilde dağılımı için hasar tespit çalışmasının hızlılığının önemi göze çarpmaktadır. Bu çalışmada, afet müdehale operasyonların hızlı ve etkili bir biçimde yürütülmesinin önemi göz önünde bulundurularak afet ile mücadelede yol gösterici olacak bir afet sonrası durum tespit stratejisi önerilmektedir. Öncelikle, durum tespiti yapılacak yollar ve nüfus merkezleri takip eden müdehale operasyonlarına kattıkları faydaya göre seçilmektedir. Bu amaçla, heterojen bir araç seti kullanan iki amaçlı bir matematiksel model geliştirilmiştir. Afet sonrası durum tespiti için önerilen model, engebeli arazi koşullarında hareket edebililen motorsikletlerin ve/veya dronların kullanımını dikkate almaktadır. İlk amaç, yolların (ayrıtların) değerlendirilmesiyle eklenen toplam karın en üst düzeye çıkarılmasıdır; ikincisi ise, nüfus merkezlerinin (düğümlerin) değerlendirilmesiyle oluşan toplam karı maksimize etmektedir. Problemin iki amaçlı yapısı epsilon-kısıt yöntemi ile ele alınmaktadır. Afet sonrası koşullarda mümkün olduğu kadar hızlı çözümler elde edilmesinin çok önemli olmasından dolayı, sezgisel yöntemler de önerilmektedir. Matematiksel modeli ve sezgisel yöntemi test etmek için İstanbul'un Kartal ilçesine ait bir veri seti kullanılmaktadır.