Stocking decisions for relief aid

Doğal afetler, meydana geldikleri ülkelerde genel yaşamı etkileyecek boyutlarda sosyal ve ekonomik kayıplara yol açan olaylardır. Doğal bir afet, etkin bir hazırlık, zarar azaltma, müdahale ve iyileştirme sürecine olan ihtiyacı da beraberinde getirir. Doğal bir afet sonrası çok sayıda konutun yıkılması veya ağır hasar görmesi sonucu, bölgede yaşayan afetzedelere hızla barınak ve yardım malzemesi sağlanması zorunluluğu ile karşı karşıya kalınmaktadır. Gerekli yardım malzemelerinin tedarik edilmesinde, afet sonrası malzeme dağıtımında ve uluslararası yardımın koordine edilmesinde, yardım ve müdahale kuruluşları büyük görev üstlenmektedirler. Böylesine büyük çapta ve zamanlama açısından kritik bir faaliyet, etkin bir afet öncesi planlamasını gerektirmektedir.Bu tezde, afetzedelere acil yardım malzemesi sağlayan yardım kuruluşlarının malzeme depolama kararları ele alınmakta ve tek bir tip yardım malzemesi için en iyi depolama miktarını belirlemeyi amaçlayan bir matematiksel model sunulmaktadır. Önerilen model, deprem riskinin de dahil edildiği tek periyotluk Newsvendor (Gazete Bayii) Modeli esas alınarak geliştirilmiştir. Depolanan malzemenin ekonomik ömrü içerisinde ciddi boyutta bir depremin olma olasılığı ve böylesi bir afet sonrasında ortaya çıkacak olan yardım malzemesine olan talep parametreleri de modele dahildir. Kurulan model, farklı bölgelerde bulunan ve aynı tip yardım malzemesini depolayan ve birbirleriyle tam bir yardımlaşma halinde olan iki kuruluşun en iyi depolama kararını belirlemek üzere genişletilmiştir. Bu durum, Uluslar arası Kızılay ve Kızılhaç Federasyonu'nun bir üyesi olan Türk Kızılayı'nın da içerisinde bulunduğu durumla benzerlik göstermektedir. Geliştirilen modelin, iki yardım kuruluşu için en iyi depolama kararını veren denge çözümü sayısal olarak hesaplanmaktadır. Farklı parametreler kullanılarak oluşturulan durumlar için modelin çözümü incelenmekte ve yardımlaşmanın her iki kuruluş ya da kuruluşlardan biri için yararlı olduğu durumlar tespit edilmektedir. Önerilen yöntemin uygulama yoluyla gösterilmesi amacıyla İstanbul ili göz önüne alınmaktadır. İstanbul ve çevresinde, önümüzdeki yıllarda büyük bir depremin meydana gelme olasılığı ve böylesi bir deprem sonrasında çadır gibi bir yardım malzemesine olabilecek talep hesap edilmekte ve sayısal çözümlere dahil edilmektedir. Yapılan sayısal analizler, İstanbul'daki bir yardım kuruluşunun başka bir bölgedeki yardım kuruluşuyla işbirliği sonucunda sağlanabilecek olan yarar hakkında fikir vermektedir. Gerçek senaryolara ve parametre hesaplarına dayanan model, İstanbul'da faaliyet gösteren yardım kuruluşları için yol göstericidir.