Afgan göçmenlerin tarımsal geçmişi, Türkiye'ye uyumu ve tarım sektöründe istihdam olanakları

Dünyada en büyük göçmen nüfusa sahip ülkelere bakıldığında iç çatışma, savaş ve zayıf ekonomi gibi faktörlerin göç hareketliliğine neden oldukları görülmektedir. Afganistan, yıllardır devam eden çatışmalar nedeniyle dünyada en fazla göçmen veren bir ülke konumunu korumaktadır. Dünyada toplam nüfusun %5'ini göçmenler oluşturmaktadır. Tarım sektörü çeşitli ülkelerde, özellikle üretim sezonlarında göçmenlerin istihdam edildiği ana sektör konumundadır. Bu çalışmanın amacı çeşitli dönemlerde Türkiye'ye göç eden ve İstanbul, Konya, Uşak ve Sakarya'da yaşayan Afganistanlı göçmenlerin tarımla ilgili deneyimleri ve Türkiye'de tarımda istihdam imkanlarını saptamaktır. Çalışmanın verileri %95'i erkek ve %5'i kadın olmak üzere toplam 384 kişiyle yüz yüze yapılan anketlerden elde edilmiştir. Üç bölümden oluşan anketin birinci bölümü katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, ikinci bölümü Afganistan'daki tarımsal deneyimleri, üçüncü bölüm ise Türkiye'de tarım sektöründe istihdam olanakları ile ilgili sorulardan oluşturulmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; Türkiye'ye gelen Afgan göçmenlerin büyük bir kısmı 30 yaşın altında ve bekardır. Eğitim düzeyi bakımından çoğunluk lise ve üniversite mezunudur. Göçmenlerin çoğunun tarım sektöründe deneyimleri vardır. Ayrıca Türkiye'de ikamet eden Afgan göçmenlerin tarım sektöründe hayvancılık ve tavuk çiftliklerinde sürekli olarak çalıştıkları; tarla işleri, sulama ve meyve toplama gibi işlerde ise mevsimlik olarak çalıştıkları tespit edilmiştir. Yapılan binary lojistik regresyon modeline göre Türkiye'deki Afgan göçmenlerin ülkelerine geri dönme istekliliklerini etkileyen faktörler; yaş, lise ve üzeri eğitim almış olmak, çalışıyor olmak, Türkiye'ye göç etmeden önce Afganistan'da bir işi olmak, Birleşmiş Milletler teşkilatından mülteci maaşı almak, göç etmeden önce terör korkusu yaşamak, göç etmeden önce ekonomik zorluklar yaşamak, Afganistan'dayken eline geçen aylık gelir, Türkiye'de tarımsal bir işte çalışmak ve Türkiye'deki aylık geliri olarak bulunmuştur. Araştırmada geliştirilen önerilere göre; yıllardır devam eden Afgan göç krizinin önüne geçebilmek için öncelikle ülkede siyasi ve ekonomik istikrarın sağlanması gerekmektedir. Ekonomi açısından ülke ekonomisinin ağırlıklı olarak tarıma dayalı olması nedeniyle tarım politikaları ve programları geliştirilmeli ve çiftçiler desteklenmelidir.