Afganistan'da İran destekli devlet dışı aktörler

Bu çalışma; Afganistan'da İran destekli devlet dışı aktörler üzerinde analiz edilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu bu çalışma; özellikle İran İslam Devrimi sonrası dönemdeki İran Devrim Muhafız ordusu ve Kudüs gücünün vekil savaşçıları Afganistan'daki İran'ın uzantılı milis güçlerini dikkate alarak bölgede İran'ın etki yaratması ve Afganistan'ın iç meselesinde söz sahibi olabilmesi için önem arz etmektedir. Çalışma kapsamında yerli ve yabancı literatür çalışması yapılmış ve betimsel içerik analiz yönteminde yararlanılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda 1979 yılından itibaren İran İslam Devrimi amaçları doğrultusunda Şii ideolojiyi yaygınlaştırılması ve İran'ı bölgesel bir güç olarak özellikle Afganistan üzerinde söz sahibi olabilmesi için İran'ın dış politikasında din, dil, kültür gibi Afganistan ile birçok ortak değerleri kullandığı görülmüştür. İran'ın, Afganistan'daki varlığının, ülkenin ekonomik, siyasi ve sosyolojik anlamda istikrarsızlığa ve bataklığa sürüklediği tespit edilmiştir. Ancak 9/11 saldırıları sonrasında yeniden inşası için iki yüzlü politika ile hem yeniden kurulmuş olan devleti hem de devlet dışı aktör olarak Taliban terör örgütü her ne kadar ideolojik açıdan karşı olsada perde arkasında desteklemiştir. Aynı zamanda ülkede ideolojik açıdan Hazaralardan vekil savaşçıları oluşturarak etnik çatışmalara neden olmuştur. Anahtar Kelimeler: Afganistan, Aktör, Devlet Dışı, İdeoloji, İran