Aflatoksin B1'e maruz kalan ratlarda P-gp aktivatörü olan rifampisin ve antioksidan etkili boswellia serrata'nın tek başına ve birlikte kullanıldıklarında tedavi edici etkileri

Aflatoksin B1 (AFB1), başta karaciğer olmak üzere birçok dokuda toksik bir madde olup özellikle DNA üzerindeki etkisi ile karsinojen, mutajen, teratojen ve immunosüpresifdir. Rifampisin (Rif) nükleik asit sentezini inhibe eden bir antibiyotik olup aynı zamanda dokulardaki taşıyıcı proteinlerin bir uyarıcısıdır ve mevcut çalışmada bu proteinlerin substratı olan AFB1'in emilimini azaltmak ve vücuttan atılımını arttırmak amacıyla kullanılmıştır. Boswellia serrata ekstraktı (BSE) antiflamatuvar ve antioksidan etkilidir. Bu çalışmada AFB1 uygulanan ratlarda doku hasarları üzerine Rif ve BSE'nin muhtemel tedavi edici etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada toplam 63 adet Sprauge-Dawley ırkı erkek rat kullanıldı. Hayvanlar; Kontrol, Mısır yağı, sodyum karboksimetil selüloz (CMC), Rif, BSE, AFB1, AFB1+Rif, AFB1+BSE, AFB1+Rif+BSE olmak üzere 9 gruba ayrıldı (n=7). Çalışma süresi yedi gün olarak belirlendi ve hayvanlar dekapite edilerek kan, karaciğer, böbrek, bağırsak ve beyin dokuları alındı. Kanda Aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), üre ve kreatinin düzeyleri belirlendi. Dokularda malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH), süperoksit dismutaz (SOD) analizleri yapıldı. Western-blot tekniği ile taşıyıcı proteinlerin ekspresyonları ölçüldü. Ayrıca kan ve doku AFB1 düzeyleri yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile analiz edildi. Alınan dokularda histopatolojik analizler yapıldı. AFB1, en fazla karaciğer olmak üzere, incelenen tüm dokularda tespit edildi. Dokulardaki p-glikoprotein (P-gp) ve meme kanseri direnç proteini (BCRP) ekspresyonları AFB1 grubunda azalırken Rif uygulanan gruplarda önemli ölçüde arttı. AFB1 ile birlikte Rif ve Rif+BSE uygulanan gruplarda bu taşıyıcı proteinlerin artışına bağlı olarak dokulardaki AFB1 düzeyleri azaldı. AFB1 kan AST, ALT ve kreatinin düzeylerini artırırken AFB1 ile eş zamanlı Rif+BSE uygulanan grupta önemli iyileşmeler tespit edildi. AFB1 toksisitesi oluşturulan grupta karaciğer ve böbrek dokusunda MDA düzeylerinin yükseldiği, buna karşın artan MDA düzeylerinin Rif+BSE kombine tedavi grubunda etkili bir şekilde azaldığı gözlendi. Histopatolojik olarak analiz edilen doku örneklerinde sadece karaciğer dokusunda AFB1'in dejenerasyona yol açtığı ve bu dejenerasyonun Rif, BSE ve Rif+BSE tedavileri ile önemli ölçüde azaltıldığı belirlendi. Sonuç olarak uygulanan dozaj rejiminde AFB1'in akut toksisite bulguları gösterdiği, buna karşın Rif+BSE kombine tedavilerinin AFB1'in oluşturduğu toksisiteye karşı daha etkili tedavi seçenekleri sunabileceği kanaatine varılmıştır.