Afyonkarahisar yöresindeki jeotermal su kaynaklarında bölgesel radon gazı değişimlerinin incelenmesi

Günlük hayatta sürekli radyasyonun etkisinde kalındığı bilinmektedir. Radyasyon ise, doğal ve yapay olmak üzere ikiye ayrılır. Çevremizde sürekli etkisi altında olduğumuz doğal radyasyonun yaklaşık % 50'si gözle görülmeyen ve duyular vasıtasıyla algılanamayan renksiz, tatsız, kokusuz bir gaz olan Radon ve onun kısa ömürlü ürünlerinden oluşmaktadır. İnsanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için su en önemli ihtiyaçların başında gelmektedir. Yer altı suları içinden geçtikleri veya temas ettikleri radyoaktif kütleler veya minerallerden dolayı yüzey sularından daha radyoaktiftirler. Sularda çözünmüş Uranyum serilerine ait olan radyoaktif elementler, 223Ra, 226Ra ve 222Rn'dan meydana gelir Canlılar su ihtiyaçlarını, yüzeysel sulardan ve yeraltı su kaynaklarından temin ettikleri için, bu radyoaktif elementlerin aktivitelerindeki değişimlerin periyodik olarak takip edilmesi büyük önem arz etmektedir.Periyodik olarak incelenen Radon gazı değişimleri genel olarak iki önemli alanda kullanılabilmektedir. Bunlardan birincisi elde edilen Radon gazı aktivitelerinin uluslararası kuruluşlar tarafından belirlenen sınır değerler açısından değerlendirilerek, sağlık açısından irdelenmesi; bir diğer kullanım alanı ise, Radon gazı değişimleri ile sismik aktiviteler arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır.Bu çalışmanın amacı, Afyonkarahisar'da bulunan termal kaynakların bölgesel olarak Radon ve Radyum aktivitelerindeki değişimleri incelemektir. Bu amaçla bölgenin 5 önemli termal kaynağından 14.03.2010 ile 04.12.2010 tarihleri arasında alınan su numuneleri Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Nükleer Fizik Laboratuarı'nda incelenmiştir. Analizler sonucunda maksimum Radon aktivitesi 8,997 Bq/L, minimum Radon aktivitesi 0,029 Bq/L, maksimum Radyum aktivitesi 0,552 Bq/L, minimum Radyum aktivitesi ise 0,018 Bq/L olarak tespit edilmiştir. Ortalama Radon aktivitelerine bakıldığında ise; Radon aktivitesi en yüksek olan 4 No'lu kaynak olup, ortalama aktivitesi 2,714 Bq/L olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, bu değerler kaynaklara ait Radyum aktivitelerinin teorik hesaplamasında da kullanılmıştır. Elde edilen bu sonuçlar uluslararası sağlık limitleri ve bölgedeki sismik hareketlerle birlikte değerlendirilmiştir.