Türkiye'de iklim değişikliği bakış açısından tarımsal karar alma süreci: 2021-2050 periyodu için yeni yol haritası

Ekosistem üzerindeki etkisiyle temel yaşam kaynaklarını ve özellikle gıda güvenliğini küresel, bölgesel ve yerel ölçekte etkileyebileceği beklentisi, iklim değişikliğini küresel gündemin en acil konularından biri haline getirdi. İklim değişikliğine bağlı aşırı hava olayları tarımsal verimliliği etkileyerek gıda kalitesini bozabilir, gıdaya erişimi etkileyebilir ve gıda fiyatlarını yükseltebilir. Akdeniz Havzası iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgelerden biri olarak sıcaklık artışları ve yağış rejimindeki değişimlerle dahası aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddetinin artmasına bağlı tarımsal üretim açısından risk altındadır. Bu durum bir Akdeniz Havzası ülkesi olarak Türkiye'de yetişen ticari ürünler için üretim değeri ve ihracat geliri açısından bir risk oluşturmaktadır. Bu çalışma ülkede ticari değeri yüksek iki ürün olan fındık ve üzüme odaklanmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında, 1991-2012 geçmiş ve 2021-2050 gelecek periyodu için RCP8.5 kötümser senaryosu altında bölgesel iklim modeli, RegCM'den MPI-ESM-MR küresel iklim modelinden ürün özelinde farklı fenolojik dönemler ve farklı değişkenler için 10 km çözünürlükte iklim datası elde edilmiştir. İkinci aşamada, fındık verimindeki değişim istatistiksel yaklaşımla panel veri metodu ile, üzüm verimindeki değişim ise ekin büyüme simülasyon modeli, STICS kullanılarak analiz edilmiştir. Son aşamada ise, fındık (88 lokasyon) ve üzüm (96 lokasyon) için iklimsel uygunluk koşullarının gelecekte nasıl değişeceği üyelik fonksiyonundan yararlanılarak incelenmiştir. Bununla birlikte, bu ürünlerin yetişebileceği yeni lokasyonlar, Türkiye genelinde 923 lokasyonda gelecek için incelenmiştir. Buna göre, fındık ve üzüm için, iklim uygunluk indexi hesaplanmış ve beş sınıflandırma aralığına göre iklimsel uygunluk koşulları belirlenmiştir. Özetle, gelecekte iklim değişikliğinin üzüm ve fındık verimi üzerinde olumsuz etkisi olduğu gözlenmiş, bu iki ürünün yetiştiği lokasyonlarda iklimsel uygunluk koşullarında önemli azalmalar olabileceği öngörülmüştür.