Ahlakın güvenilmez bekçileri: Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın ikircikli anlatı evreni

Bu tezin amacı, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın başta ahlak olmak üzere belirgin toplumsal söylemlerin altını oyan bir yazım biçim ve tekniğini bilinçli şekilde kullanan bir yazar olduğunu göstererek yazarı Türkçe edebiyat içerisinde yeniden konumlandırmaktır. Gürpınar üzerine yapılan çalışmalar istisnasız biçimde yazarı Ahmet Mithat geleneği ile ilişkilendirirler. Bu ilişkilendirmeye göre en dikkat çekici niteliği ahlakçılık olan Gürpınar, halkı bu yolda eğitmek için yazan bir yazardır. Bu eleştirel tutum, onun metinlerini belli ideolojilere uydurarak okuma çabasına dönüşmekte; metnin bu ideolojilerle çeliştiği noktalarda araştırmacılar, bu durumu yazarın teknik yetersizliği ile açıklamaya çalışmaktadırlar. Bu tür yerleşmiş yargılara meydan okuyan bu tezin her bir bölümünde yazarın özellikle I. Dünya Savaşı sonrasında yazdığı Gönül Bir Yeldeğirmenidir Sevda Öğütür (1922), Ben Deli Miyim (1924), Kaderin Cilvesi (1925) ve Kokotlar Mektebi (1927) romanları yakın okuma tekniğiyle incelenmiştir. Bu romanların ortak özelliği, birinci tekil şahıs güvenilmez anlatıcıya sahip olmalarıdır. Güvenilmez anlatıcının yanı sıra uyumsuzlukların bir araya getirilmesiyle oluşan karnavalesk unsurlar da bu ikircikli ahlaki evreninin daha kurulurken yıkılmasına ve romanlarında yerinden edilmemiş hiçbir değerin kalmamasına neden olmaktadır. Ayrıca başarılı diyalogların yanı sıra mektup, gazete gibi farklı anlatı türlerine sıklıkla yer verilmesi, çok sesli bir ortam sağlar. Böyle çok sesli bir atmosfer, farklı fikirlerin birbirini kovaladığı, mutlak anlamın yok olduğu anlatıları beraberinde getirir.