Understanding the role of family doctors using system dynamics modeling

Bu çalışmada, insanların tedavi olabilmek amacıyla gittikleri ilk sağlık merkezini hangi dinamik faktörlerden etkilenerek seçtiklerini anlayabilmek için sistem dinamiği metodu kullanarak iki-kademeli bir sağlık servis sistemi modelledik. Bu iki kademeli sağlık sistemi, Türkiye'deki birinci basamak sağlık hizmetine aile hekimliğinin getirilmesi sonucunda oluşturuldu. Modeldeki hasta ve doktor akışlarının oluşturulabilmesi için de Düzce'de çalışan sağlık memurlarıyla karşılıklı görüşmeler yapıldı. Böylece aile hekimleri iki kademeli sağlık sisteminin birinci basamağını, devlet ve özel hastaneler de ikinci basamağını oluşturdu. Birinci basamağa aile hekimliğinin getirilmesindeki asıl amaç, sistemdeki herkesin bir aile hekimi tarafından tedavi edilerek koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve aynı zamanda hastanelerin yükünün hafifletilmesidir. Fakat şimdiki sistem hastaların en basit rahatsızlıklarında bile hastaneyi seçmesine izin vermektedir. Bunu engellemek için aile hekimlerden sevk alma zorunluluğu getirilmiş olup bu düzenleme de sadece yedi ay boyunca etkili olabilmiştir. Biz bu çalışmada, sistemdeki hasta akışlarının dinamiklerini sistem dinamiği modellemesi kullanarak araştırdık. Öncellikle, zorunlu hale getirilen sevk zincirinin başarısız olma nedenlerini anlamaya çalıştık. Sistemdeki dinamik etkileri servis kalitesi, güven ve bekleme süresi olarak belirleyerek, farklı senaryolar altında hangi etkinin daha baskın olduğunu anlamaya çalıştık. Bunlara ek olarak da, sistemdeki parametreleri değiştirerek, bunların günlük başvuru oranları, aile hekimliği ile hastanedeki bekleme süreleri gibi sistem performanslarına olan etkilerini araştırdık.