Aile ilişkileri ölçeği kısa formu: Türkçe'ye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması

Bu çalışma Fok vd. tarafından 2014 yılında Moos ve Moos'un (1994) Aile Ortamı Ölçeğinin İlişki Boyutu referans alınarak uyarlama çalışması yapılan, "Aile İlişkileri Ölçeği-Kısa Formu (AİÖ-KF)" nin Türkçe 'ye uyarlanması amacıyla yapılmıştır. Ölçeğin psikometrik özelliklerini sınamak amacı ile üç farklı aşama takip edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, ölçeğin yapı geçerliğini sınamayı amaçlayan Doğrulayıcı faktör analizi için 808 öğrenci, ölçüt geçerliği için 205 öğrenci ve test tekrar test güvenirliği için 168 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Ölçüt geçerliği için katılımcılara arka arkaya AİÖ-KF, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu (WEMİOÖ-KF), Ergenler İçin İnternet Bağımlılığı Ölçeği ve Aile Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi tek faktörlü ve iki faktörlü modeli karşılaştırılarak yapılmıştır. Ölçüt geçerliği için benzer ölçek korelasyon analizleri yapılmıştır. Güvenirlik çalışması kapsamında Cronbach Alpha, yarıya bölme ve test tekrar test değerleri hesaplanmıştır. Bununla birlikte çalışmada AİÖ-KF puanlarının cinsiyet demografik değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek amacı ile bağımsız grup t testi analizinde yararlanılmış ve sonuçları incelenmiştir. Yapı geçerliği için gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi ve model karşılaştırma analiz sonuçları AİÖ-KF'nin üç faktörlü orijinal yapısının yeterli uyum değerlerine sahip en uygun model olduğunu göstermiştir. Ayrıca, AİÖ-KF ve Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü, WEMİOÖ-KF arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki bulunduğu görülmüştür. AİÖ-KF 'nin uyum boyutu ile, Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü WEMİOÖ-KF arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. İfade edebilme boyutu ve Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü, ifade edebilme ve WEMİOÖ-KF arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü; ifade edebilme ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Çatışma boyutu ve Ergen İnternet Bağımlılığı Ölçeği arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki, WEMİOÖ-KF arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki ve Aile Yaşam Doyum Ölçeği arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .92 olarak hesaplanmıştır. Cronbach Alpha katsayısının belirlenmesiyle birlikte maddelerin iki yarı arasındaki korelasyon değerleri hesaplanmış ve güvenilir bir ölçüm aracı olup olmadığı değerlendirilmiştir. Elde edilen korelasyon değerinin .70 üzerinde .86 olduğu görülmüş ve AİÖ-KF Türkçe formunun güvenilir olduğu tespit edilmiştir. İlgili ölçek için yapılan test tekrar test sonuçlarına göre ölçek genel puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmüş ve iki ölçüm arasındaki korelasyon değeri 0,984 olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla ölçeğin zamana karşı tutarlı olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet demografik değişkenine göre ölçeğin uyum ve çatışma boyutlarından alınan puanlar anlamlı düzeyde farklılık göstermekte; ifade etme boyutu ise anlamlı düzeyde farklılık göstermemektedir. AİÖ-KF'den alınan toplam puanlara göre de cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular ölçeğin, ergenlerin aile ilişkilerinin değerlendirilmesi için yararlanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermektedir.