Ailevi akdeniz ateşi dışı herediter otoinflamatuar hastalıklarda genotip-fenotip ilişkisi

Giriş ve Amaç: Otoinflamatuar hastalıklar (OİH), nadir doğası ve klinisyenler tarafından az bilinmeleri nedeniyle zor tanı alan hastalık grubundadır. Literatürde tanı koymada klinisyenlere yol göstermesi amacıyla çeşitli kriterler oluşturulmuştur. Bu grup hastalıkların çoğunun monogenik kalıtım göstermesi nedeniyle genetik taramalar da tanı koymada yardımcı olarak kullanılmaktadır. Çalışmamızda; OİH şüphesi ile bölümümüze başvuran ve bu nedenle genetik analiz gönderilmiş olan hastaların demografik özelliklerinin, klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi; ayrıca, hastaların klinik bulguları ile hem 2019 Eurofever / PRINTO (Pediatrik Romatoloji Uluslararası Araştırmalar Organizasyonu) klinik sınıflandırma kriterleri hem de genetik testler ile korelasyonunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk romatoloji ve nefroloji polikliniklerine Ocak 2015-Aralık 2023 tarihleri arasında başvuran, başvuru tarihinde 18 yaş altı olan ve otoinflamatuar hastalık ön tanısıyla Ege Üniversitesi Hastanesinde yeni nesil dizileme yöntemiyle otoinflamatuar genetik paneli çalışılan hastalar çalışmaya dahil edildi. Klinisyen görüşüne göre hastaların aldığı OİH tanısı (PFAPA, CAPS, HİDS, TRAPS, atipik FMF ve sınıflandırılmamış OİH) altın standart olarak kabul edilerek bu tanıların hem 2019 Eurofever / PRINTO klinik sınıflandırma kriterlerine hem de genetik test sonuçları ile korelasyonuna bakılmıştır. Bulgular: Bulgular: Çalışmamıza 52'si erkek 99 hasta alındı. Ortalama yaş 9.56±4.82 yıl, ortalama şikayet başlangıç yaşı ve ilk başvuru yaşı ise sırasıyla 3.91 ve 5.56 yıl idi. Klinisyen görüşüne göre hastaların 18'i PFAPA (%18.2), 9'u FMF (%9.1), 7'si CAPS (%7.1), 3'er olgu ise HIDS (%3) ve TRAPS (%3) tanıları alırken 37 olgu (%37.4) sınıflandırılmamış otoinflamatuar hastalık (SOİH) ve 10 olgu (%10.1) diğer grup hastalıklar (5 sistemik Juvenil İdiyopatik Artrit, 2 sistemik Lupus Eritematozus, 2 Kronik Rekürren Multifokal Osteomiyelit ve 1 74 Behçet hastalığı) olarak sınıflandırıldı; 12 olguda ise OİH hastalık düşünülmedi En sık görülen semptom ateş (%94) iken bunu karın ağrısı (%57.5) ve eklem ağrısı (%57.5) takip etmekteydi. Hastaların 29'unda anlamlı gen değişimi saptanmadı. Gen değişimi saptanan 70 hastada mutasyonların çoğunluğu VUS iken 8'i (%19.5) patojenikti. 39 (%42.9) hastada görülen NLRP3 c.2113C>A heterozigot gen değişimi en sık mutasyondu. Eurofever kriterleri ve klinisyen görüşüne göre verilen tanılar arasında yapılan uyum değerlendirilmesinde (κ) 0.346 (p<.001) ile orta derecede bir uyum; genetik sonuçlar ve klinisyen görüşü ile verilen tanılar arasında yapılan değerlendirmede ise (κ) 0.09 (p <.001) ile zayıf bir uyum görüldü. Sonuç: Çalışmamızın sonuçları, otoinflamatuar hastalıklarda genetik testlerin ve tanı kriterlerinin hastalara tanı koymada yol gösterici olarak kullanılabileceğini; kesin tanı için ise her hastayı klinik semptomları, bulguları ve genetik sonuçlarıyla beraber bireysel değerlendirmenin gerekli olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Otoinflamatuar hastalıklar, PFAPA, CAPS, TRAPS, HIDS, genotip, fenotip.