Akdeniz midyesi mytılus galloprovıncıalıs lamarck, 1819 ve ürünlerinin tüketiminde toplumun bakış açısının değerlendirilmesi

Kaliteli gıda tüketimi günümüz toplumunda önemli bir konu olup insanların tercihlerini anlamak amacıyla su ürünleri tüketimi, bireylerin beslenme alışkanlıkları, su ürünleri avcılığı ve yetiştiriciliği gibi konular üzerine olan araştırmalar doğru yapıldığında değerli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin farklı illerinde yaşayan tüketicilerin midye ve midye ürünlerine karşı tutumları, düşünceleri ve yaklaşımları incelenmiş; hazırlanan anket sorularına verilen yanıtlar istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Türkiye'de midye ve ürünlerinin tüketimi üzerine daha önce ülke genelini kapsayan benzer bir çalışma yapılmamış olması, araştırmanın özgün değerini ve yaygın etkisini artıran önemli bir unsur olmuştur. Araştırma Nisan–Temmuz 2024 tarihleri arasında 81 ilde toplam 3631 katılımcı ile yüz yüze ve çevrim içi yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre katılımcıların %46'sının midye tükettiği tespit edilmiş olup büyük çoğunluğu da balıktan sonra en çok midye tükettiklerini belirtmiştir. Midye tüketiminde damak tadı, fiyat uygunluğu ve erişilebilirlik öne çıkarken; hijyen, dinî inançlar ve alışkanlık eksikliği tüketmeme sebepleri arasında yer almıştır. İstatistiksel sonuçlar, midye tüketiminde yaş gruplarıyla anlamlı bir ilişki bulunduğunu (x²(4)=91,29, p<0,001) ve genç yaşlarda tüketimin daha yüksek olduğunu, yaş ilerledikçe azaldığını göstermiştir. Benzer şekilde meslek (x²(4)=153,88, p<0,001; Cramér's V=0,206) ve gelir düzeyi (x²(3)=10,649, p=0,014) tüketim üzerinde etkili olurken, cinsiyet açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Tüketim sıklığına bakıldığında, erkeklerin kadınlara göre midyeyi daha sık tükettiği (x²(4)=22,301, p<0,001), denize kıyısı olan bölgelerde yaşayanların daha düzenli tüketime eğilimli olduğu (x²(4)=22,42, p<0,001) belirlenmiştir. Gelir düzeyi arttıkça düzenli tüketimin azaldığı, meslek değişkeninde ise daha yaşlı nüfusun yoğun olduğu gruplarda tüketim sıklığının düştüğü görülmüştür. Katılımcıların bir kısmı sokaklarda satılan midye dolmalarını güvenilir bulmazken, önemli bir oran midye yetiştiriciliğinin geleceğin sektörü olacağı görüşünü paylaşmıştır. Sonuç olarak, midye tüketimini etkileyen sosyo-demografik faktörlerin çok boyutlu olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda tüketici farkındalığının artırılması, gıda güvenliği denetimlerinin güçlendirilmesi, güvenilir satış noktalarının yaygınlaştırılması ve bilgilendirici kampanyaların düzenlenmesi sektörün gelişimini destekleyecek temel adımlar olarak önerilmektedir.