Akdeniz Üniversitesi Hastanesi acil servisinin çoklu travma hastalarında traneksamik asit kullanımı sonuçları

Giriş ve Amaç: Her yıl dünyada, çoğu hastaneye ulaştıktan sonra olmak üzere, yaklaşık üç milyon insan travma sonucu hayatını kaybetmektedir. Çoklu travma nedenli mortalite sonuçları incelendiğinde ilk sırada, hemorajik şok olduğu görülmektedir. Antifibrinolitik ajanlardan Traneksamik Asit (TXA), 2013 yılında yayınlanan CRASH-II çalışması ile hemorajik şokun eşlik ettiği çoklu travma hastalarında sağkalım etkinliği gösterilen ilk tedavi edici ajan olmuştur. Dünyada yaygın olarak kullanılan İleri Travma Yaşam Desteği (Advanced Trauma Life Support-ATLS) (İTYD) kılavuzunun, 2018 yılı Eylül ayında yayınlanan güncellemesinde kılavuza tedavi kuralları belirlenerek eklenmiştir. Bilindiği gibi kılavuz değişiklikleri tüm dünyada ve tüm branşlarda saha uygulamalarına geç yansımaktadır. Bu tez çalışmasının amacı; İTYD kılavuzu 2018 güncellemesini takiben Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Servisine doğrudan başvuran ya da 112 Ambulans sistemi ile getirilen çoklu sistem travması hastalarında "traneksamik asit" (transamin®) kullanımının sıklığını ve kılavuza uygunluğunu belirlemek, ayrıca tedavi alan hastalarda mortalite, vasküler oklüziv olaylar (derin ven trombozu, miyokart enfarktüsü, pulmoner embolizim, inme), cerrahi ihtiyacı ve kan transfüzyonu ihtiyacı üzerine etkilerini göstermektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma tek merkez olarak, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Servisi'ne Eylül 2018- Ağustos 2020 tarihleri arasında doğrudan ya da 112 Ambulans sistemi ile getirilen çoklu sistem travması hastalarını kapsayacak şekilde yapılmıştır. Hastane bilgi yönetim sistemi, e-Nabız ve Ölüm Bildirim Sistemi kullanılarak hastaların verilerine ulaşılmış, elde edilen verilerin analizinde SPSS programından yararlanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan ve verilerine eksiksiz ulaşılan toplam 326 hasta analize dahil edilmiştir. Hastaların %81'i erkek ve ortalama yaş 42.28'dir. Hastaların %91,4'ünü "künt travmalar", %82,23'ünü "normotansif" hastalar ve %66,3'ünü GKS skoru 13-15 arasında olan hastalar oluşturmaktadır. Bir ay içerisinde, çalışmaya dahil edilen 66 (%20,2) hastanın öldüğü, 170 (%52,1) hastanın cerrahi ihtiyacı olduğu, 194 (%59,5) hastanın kan ve kan ürünü transfüzyonu ihtiyacı olduğu saptanmıştır. Hastanemiz acil servisinde 3 yılın üzerinde görev yapmış olan 3 acil tıp araştırma görevlisi, çalışmaya dahil edilen hastaları TXA endikasyonu açısından CRASH-II çalışmasının hedeflerine uygun şekilde birbirinden bağımsız taramışlardır. Bu TXA endikasyonu olan hastaların 98'ine (%56,64) TXA uygulanmadığı, 75'ine (%43,35) TXA uygulandığı görülmüştür. Temel karşılaştırma "TXA endikasyonu olup tedavi verilen" hastalar ile "TXA endikasyonu olup tedavi verilmeyen" hastalar arasında yapılmıştır. Bu iki grup arasındaki 30 gün içindeki mortalite, kan ve kan ürünü transfüzyonu ihtiyacı, ameliyat ihtiyacı, vazooklüziv olay gelişimi, ölüm nedenleri, ameliyat türleri, sistolik kan basınçları ve GKS skorları karşılaştırılmıştır. Sonuç: Hekimlerin toraks ve abdominal yaralanması olan hastalarda TXA kullanımını genelde atlamadığı ancak ortopedik yaralanması olup TXA endikasyonu olan hastalarda TXA uygulamasını sıklıkla gözden kaçırdığı bulunmuştur. Hekimlerin bu konuda farkındalığının arttırılması mortalitede anlamlı azalmayla sonuçlanabilir. TXA ucuz olması, ciddi yan etki profilinin olmaması ve kullanım kolaylığı sebebiyle travma hastalarının yönetiminde çekinmeden kullanılabilir.