Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisine başvuran yeşil alan hastalarının aile sağlığı merkezine başvuru durumlarının ve aciliyet algılarının değerlendirilmesi

Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisine Başvuran Yeşil Alan Hastalarının Aile Sağlığı Merkezine Başvuru Durumlarının ve Aciliyet Algılarının Değerlendirilmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Acil Servisi'ne başvuran yeşil alan acil hastalarının ebeveynlerinin birinci basamak sağlık hizmetine başvuru durumlarını değerlendirmektir. Çalışma ile ebeveynlerin Aile Sağlığı Merkezleri'ni (ASM) tercih etmeme nedenlerinin belirlenmesi, çocuk acil servisindeki yoğunluğun azaltılması ve ebeveynlerin farkındalık düzeyinin artırılmasına yönelik literatüre katkı sağlanması hedeflenmektedir. Ayrıca, ASM'nin iyileştirilmesi için yapılacak çalışmalara da katkı sunulması amaçlanmaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki araştırmamızda, anket yöntemi kullanılarak yüz yüze veri toplama yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara, iki bölümden oluşan bir anket uygulanmıştır. Anketin ilk bölümünde katılımcıların sosyodemografik özelliklerine yönelik sorular yer almakta, ikinci bölümde ise acil servis ve aile sağlığı merkezine başvuru durumlarına ilişkin sorular bulunmaktadır. Elde edilen verilerin analizi, SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences – IBM®) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada %95 güven aralığı kullanılmış ve p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Bu anket çalışmasında, 338 hastanın ebeveynleriyle yapılan görüşmeler sonucunda, hastaların %58,3'ü 5-14 yaş, %32'si ise 0-5 yaş aralığında saptanmıştır. Ebeveynlerin %65,7'si kadın olup, %93,5'i hastalarını acile getiren anneler ve babalardan oluşmaktadır. Hastaların %26'sı kronik hastalıklara sahip olup, başvuran hastaların en yaygın şikayetleri ateş, bulantı, kusma ve öksürük olarak belirlenmiştir. Çoğu hasta, acil servise başvurduktan sonra 15 dakikadan daha kısa sürede muayene alınmıştır. Hastaların %35,2'si acilden önce başka bir doktora muayene olmuş, bu hastaların %43,7'si aile hekimine, %56,3'ü ise çocuk doktoru tarafından muayene edilmiştir. Genel olarak, çalışmaya alınan hastaların %15,1'i acil öncesinde aile hekimine başvurmuştur. Ebeveynlerin sağlık sorunlarıyla ilgili en çok başvurdukları kişiler sırasıyla çocuk doktoru (%36,4), aile hekimi (%30,5) ve aile üyeleri/komşularıdır (%32). Aile sağlığı merkezi başvurularının %42'si aktif şikâyetler, %30,5'i ise aşılama amaçlı gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular literatürle uyumlu olup, sağlık okuryazarlığının artırılması ve birinci basamağa yönlendirmelerin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu verilerin, pediatrik acil servis yoğunluğunun azaltılması ve aile hekimliği uygulamalarının geliştirilmesine yönelik yeni araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Sonuç ve Öneriler: Çalışmada elde edilen bulgular, sağlık okuryazarlığının artırılması ve birinci basamağa yönlendirmelerin güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, sağlık okuryazarlığı eğitiminin erken yaşlardan itibaren başlatılması, aile hekimliği hizmetlerinin güçlendirilmesi ve birinci basamağa yönlendirmelerin artırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bulgular, pediatrik acil servis yoğunluğunun azaltılması ve aile hekimliği uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik yeni araştırmalara önemli katkılar sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Çocuk acil, Acil olmayan/Uygunsuz acil, Birinci basamak, Çocuk acil servisi, Aile Hekimi